معرفت فرهنگی اجتماعی

مروری بر آثار منتشره دربارۀ سیاستگذاری علم، مخصوصاً در جهان غرب نشان می‌دهد که این دست آثار، حداقل بر دو مولفۀ تاریخ تحول علم و قدرت (در کنار مولفه‌های دیگر) تاکید دارند. هر نظریه‌ای دربارۀ سیاستگذاری علم، ناگزیر از ارائۀ تحلیلی از منطق تحول تاریخی علوم است و این تحلیل، خود وابسته به معنایی است که سیاستگذار از جایگاه قدرت ارائه می‌دهد. در این مقاله با بهره‌گیری از روش مطالعۀ تطبیقی و با تکیه بر این دو مفهوم در آراء میشل فوکو، نشان داده‌ایم که سیاستگذاری در علوم انسانی اسلامی نیز ناگزیر باید به این دو مفهوم توجه داشته باشد. پس از مروری بر این دو مفهوم در آراء فوکو، با تکیه بر نوآوری‌های صدرالمتالهین شیرازی و متفکرین نوصدرایی معاصر، از جمله علامۀ محمدحسین طباطبائی، نشان داده‌ایم که می‌توان معنایی از قدرت و منطق تحول تاریخی علوم را در سنت اسلامی بازخوانی کرد تا مبنای سیاستگذاری علوم انسانی اسلامی قرار گیرد. نوع متوسط بودنِ انسان و امکان تحقق انواع اخیر در تاریخ و جامعه، امکان اعتباریات مبتنی بر حقیقت و حرکت جوهری نفس و تعریف حکمای مسلمان از قدرت به‌گونه‌ای است که امکان سیاستگذاری علوم انسانی اسلامی را بدون گرفتاری در نسبی‌گرایی تاریخی یا منازعات سلطه‌جویانۀ علوم مدرن فراهم می‌آورد.