معرفت فرهنگی اجتماعی، سال 1405، جلد هفدهم، شماره دوم، پیاپی 66، بهار، صفحات 105-123

    فلسفه اجتماعی غدیر و ظرفیت‌های معاصر آن

    نوع مقاله: 
    پژوهشی
    نویسندگان:
    ✍️ نصراله آقاجانی / دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه باقرالعلوم (ع) / nasraqajani@gmail.com
    dor 20.1001.1.20088582.1405.17.2.5.3
    doi 10.22034/marefatefarhangi.2026.5003259
    چکیده: 
    فلسفه اجتماعی غدیر نگرشی فلسفی به ابعاد اجتماعی غدیر با نظر به آیات و روایات معتبر و تحلیل چرائی حادثه غدیر با توجه به پیوند آن با حیات اجتماعی دارد. تحلیل چیستی ظرفیت¬های اجتماعی معاصر غدیر می-تواند توانائی عظیم اجتماعی و تمدنی آن را در حل مسائل جهان اسلام و در مواجهه با جهان مدرن نمایان سازد. چنین نگاهی علیرغم اهمیت آن کمتر برجسته شده است. با این نگاه، غدیر دارای شش وجه نمادین است: 1- روز یأس کفار از دین مسلمین؛ 2- روز امنیت از کفار؛ 3- روز انحصار ترس در خدا؛ 4- روز اکمال دین؛ 5- روز اتمام نعمت؛ 6- روز تحقق دین مرضیّ خدا؛ و با این وجوه ششگانه نمادین، می¬تواند ظرفیت¬های عظیمی برای حیات معاصر ما داشته باشد، ظرفیت¬هائی از قبیل تعین هدایت امت اسلامی و منبع قدرت و نصرت آنها، ترسیم عامل قدسیت جامعه، بازتولید رابطه عمیق ولائی امت با امام، بازتولید هویت شیعه، ترسیم خط تاریخی «ولایت و عداوت خدا»، پیوند حج و ولایت، رساننده امت به اوج وحدت حقیقی، تعین فرهنگ ناب اسلامی، جامعه¬پذیری و تقویت سرمایه¬های اجتماعی دانست. روش این مقاله، بازخوانی تحلیلی آیات و روایات مربوطه و نیز دیدگاه اندیشمندان اسلامی در این باره است.
    Article data in English (انگلیسی)
    Title: 
    The Social Philosophy of Ghadir and Its Contemporary Capacities
    Abstract: 
    The social philosophy of Ghadir offers a rational and philosophical ap- proach to the social dimensions of the event of Ghadir, considering au- thoritative Qur’anic verses and narrations (aḥādīth) and analyzing the causality of this event in relation to social life. Analyzing the nature and how of Ghadir’s contemporary social capacities can reveal its immense social and civilizational potential in solving the problems of the Islamic world and confronting the modern world. Despite its importance, such a perspective has rarely been highlighted. From this viewpoint, Ghadir possesses six symbolic facets: 1. The day of despair for the unbelievers regarding the religion of Muslims; 2. The day of security from unbe- lievers; 3. The day of exclusive fear of God; 4. The day of the perfec- tion of religion (ikmāl al-dīn); 5. The day of the completion of divine favor (itmām al-ni‘mah); 6. The day of the realization of the religion approved by God. With these six symbolic facets, Ghadir can have im- mense capacities for our contemporary life, including the determination of guidance and salvation for the Islamic ummah and a source of their power and victory, delineating the element that sanctifies society, repro- ducing the profound walāyah-based relationship between the ummah and the Imam and among the ummah themselves, reproducing Shi‘a identity, outlining the historical line of "divine walāyah and enmity," linking pilgrimage (ḥajj) and walāyah, guiding the ummah to the peak of true unity, determining pure Islamic culture, fostering socialization, and strengthening social capital. The method of this article is an analytical re-reading of the relevant Qur’anic verses and narrations, as well as the views of Islamic thinkers on the subject.
    References: 
    References: 
    • قرآن کریم.
    • ابن‌شعبه ‌حرانى، حسن بن على‌ (1363). تحف العقول. قم: جامعة مدرسین.
    • ابن‌خلکان، ابوالعباس شمس‌الدین احمد (بی‌تا). وفیات الاعیان. به نقل از: علی‌اصغر رضوانی (1386). ‌غدیرشناسی و پاسخ به شبهات. قم: مسجد مقدس جمکران.
    • امینی، عبدالحسین (1416ق). الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب. قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیه.
    • جوادی آملی، عبدالله (1387). ظهور ولایت در صحنة غدیر (برگرفته از آثار آیت‌‌الله جوادی آملی). قم: اسراء.
    • حر عاملی، محمد بن حسن (1409ق). وسائل الشیعه. قم: مؤسسة آل البیت(ع). ‌
    • ردادی، محسن (1389). منابع قدرت نرم و سرمایة اجتماعی در اسلام. تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
    • شاه‌آبادی، محمدعلی (1386). شذرات المعارف‌. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشة اسلامى‌.
    • صدوق، محمدبن علی (1376). الأمالی. تهران: کتابچی.
    • صدوق، محمد بن علی (1378). عیون ‌اخبار الرضا؟ع؟. تهران: جهان‌.
    • طباطبائی، سیدمحمدحسین (1390). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
    • طبرسی، فضل بن حسن (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تهران: ناصر خسرو.
    • قمی، شیخ‌عباس (1375). مفاتیح‌‌الجنان. تهران: قدیانی.
    • کلینی، محمد بن یعقوب (1407ق). الکافی. تهران: دار الکتب الإسلامیه.
    • مفید، محمد بن محمد، (1413ق‌الف). الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد. قم: مؤسسة آل‌بیت(ع).
    • مفید، محمد بن محمد (1413ق‌ب). الأمالی. قم: کنگرة شیخ مفید.‌
    • مکارم شیرازی، ناصر (1371). تفسیر نمونه. تهران: دار الکتب الإسلامیه.
    • مجلسی، محمدباقر (1403ق). بحار الأنوار. بیروت: دار إحیاء التراث العربی‌.
    • یاوری سرتختی، محمدجواد و امامی، مرتضی (1389 و 1390). بررسی و تحلیل روایات جمعیت غدیر خم. تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، 1 و 2، 145ـ168.
    شیوه ارجاع به این مقاله: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    آقاجانی، نصراله. (1405) فلسفه اجتماعی غدیر و ظرفیت‌های معاصر آن. فصلنامه معرفت فرهنگی اجتماعی، 17(2)، 105-123 https://doi.org/10.22034/marefatefarhangi.2026.5003259.

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    نصراله آقاجانی."فلسفه اجتماعی غدیر و ظرفیت‌های معاصر آن". فصلنامه معرفت فرهنگی اجتماعی، 17، 2، 1405، 105-123

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    آقاجانی، نصراله.(1405) 'فلسفه اجتماعی غدیر و ظرفیت‌های معاصر آن'، فصلنامه معرفت فرهنگی اجتماعی، 17(2), pp. 105-123

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    آقاجانی، نصراله. فلسفه اجتماعی غدیر و ظرفیت‌های معاصر آن. معرفت فرهنگی اجتماعی، 17, 1405؛ 17(2): 105-123