معرفت فرهنگی اجتماعی

سوره انشراح با وجود ایجاز، از ساختاری منسجم در تبیین منطق استمرار عمل در شرایط دشوار برخوردار است. این پژوهش با هدف استخراج الگوی قرآنی تداوم کنش بر اساس تحلیل ساختاری آیات سوره انشراح انجام شده است. مسئله اصلی تحقیق آن است که این سوره چگونه از طریق پیوند درونی آیات، سازوکار استمرار کنش را در منظومه توحیدی تبیین می‌کند. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر تحلیل ساختار معنایی سوره و بهره‌گیری از منابع تفسیری معتبر است. یافته‌ها نشان می‌دهد آیات ۱ تا ۶ بسترهای معرفتی و روانی تداوم کنش را فراهم می‌سازند: شرح صدر به مثابه ظرفیت‌سازی درونی، وضع وزر به معنای رفع موانع فرساینده، رفعت ذکر در جهت تقویت هویت، و اصل معیت عسر و یسر به عنوان چارچوب شناختی مواجهه با دشواری‌ها. در این میان، آیه «فَإِذَا فَرَغْتَ فَانْصَبْ» بیانگر اصل تداوم کنش است که بر گذار فعال از فراغت به تلاش مجدد دلالت دارد. آیه پایانی «وَإِلَى رَبِّكَ فَارْغَبْ» نیز جهت‌گیری غایی این استمرار را در نظام ربوبی تبیین کرده و رغبت به خداوند را مبنای انگیزشی کنش مستمر معرفی می‌کند. بر این اساس، سوره انشراح الگویی سه‌لایه از تداوم کنش ارائه می‌دهد: بسترهای معرفتی، اصل استمرار عمل و جهت‌گیری ایمانی آن.