Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, Volume 7, Issue 1, No 25, Year 2025 , Pages 123-138

    Two Ways of Classifying Science in the Light of the View of Ekhwan al-Saffa and Khollan al-wafa

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    Hamed Jokar / PhD student of revolution and Islamic civilization, Research Center of human sciences and cultural studies / jokar.h@gmail.com
    Abstract: 
    Ekhwan al-Saffa and Khollan al-wafa are among the most important Muslim groups which considered the issue of the classification of the science. Ekhwan al-Saffa sought to make a fundamental ideological change in the society and pave the way for man’s felicity. This group has left more than fifty epistles about the different fields of knowledge and culture which is an indication of their important contribution to the prosperity of Islamic culture. The way of arranging the topics and the epistles which makes this work look very similar to a philosophical-scientific encyclopedia, is one of the most important sources of inferring higher classification according to Ekhwan al-Saffa. Besides this classification which is arranged according to the hierarchical nature of sciences, another classification which is greatly different from that of the epistles is mentioned in the seventh epistle of this set of epistles below the one entitled “On Scientific Industries and their Purpose”. This paper, describing these kinds of two classifications, seeks to explain Ekhwan al-Saffa’s view about and their role in the classification of Islamic sciences.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :دو گونه طبقه بندی علوم در نگاه اِخوان الصّفا و خُلّان الوَفا
    Abstract: 
    در میان مسلمانان اِخوان الصّفا و خُلّان الوَفا، یکی از مهم ترین گروه هایی هستند که به موضوع طبقه بندی علوم توجه ویژه داشتند. هدف اخوان الصفا، ایجاد تحول فکری و بنیادی در جامعه بود تا از آن طریق، انسان ها را به سعادت برسانند. از این گروه بیش از پنجاه رساله در زمینه های گوناگون دانش و فرهنگ به جای مانده است که نمایانگر سهم قابل توجه ایشان در رشد و شکوفایی فرهنگ اسلامی باشد. چینش موضوعات و تربیب این رسائل که شباهت بسیارى به یک دایرة المعارف فلسفی- علمى دارد، یکی از مهم ترین منابع برای استخراج طبقه بندی مطلوب علوم از نگاه اخوان الصفا است. در کنار این طبقه بندی که بر اساس ماهیت سلسله مراتبی علوم به سامان آمده، در رساله هفتم این مجموعه رسائل و ذیل رساله «فی الصنائع العلمیه و الغرض منها»، طبقه بندی دیگری از علوم مطرح شده که با طبقه بندی به دست آمده از ترتیب رساله ها تفاوت فراوانی دارد. این مقاله می کوشد ضمن شرح دوگانگی این دو طبقه بندی، به تبیین دیدگاه و نقش اخوان الصفا در دسته بندی علوم اسلامی بپردازد.
    References: 
    • ابن‌خلدون، عبدالرحمن، 1390، مقدمه، ترجمة محمد پروین گنابادی، تهران، کتابناک.
    • ابن‌سینا، 1986، تسع رسائل فی الحکمة و الطبیعیات، تحقیق حسن عاصی، بي‌جا، دار قابس.
    • ابن‌ندیم، محمدبن اسحاق، 1430ق، کتاب الفهرست، تحقیق ایمن فواد سید، لندن، موسسة الفرقان للترات الاسلامی.
    • ارسطو، 1377، متافیزیک (مابعدالطبیعه)، ترجمة شرف‌الدین خراسانی، چ دوم، تهران، حکمت.
    • اخوان‌الصفا، 1957، رسائل اخوان الصفا، بيروت، دارصادر.
    • ایلخانی، محمد، 1383، تاریخ فلسفه در قرون وسطی و رنسانس، تهران، سمت.
    • بلانشی، روبیر، 1986، المنطق و تاریخه، احمد خلیل احمد، الجزاير، دیوان المطبوعات الجامعیه.
    • ژیلسون، اتین، 1379، روح فلسفه قرون وسطی، ترجمة ع. داودی، تهران، علمی و فرهنگی.
    • سجادی، سيدمحمدصادق، 1375، طبقه‌بندی علوم در تمدن اسلامی، تهران، اميرکبير.
    • فارابی، ابونصر، 1996، احصاء العلوم، تحقیق علی بوملحم، بیروت، دارالهلال.
    • الفاخوري، حنا و خليل الجر، 1369، تاريخ فلسفه در جهان اسلام، ترجمة عبدالمحمد آيتي، تهران، علمي‌ فرهنگي.
    • فرای، ریچارد، 1358، عصر زرین فرهنگ ایران، ترجمة مسعود رجب‌نیا، تهران، سروش.
    • فولکیه، پل، 1362، دیالکتیک، ترجمة مصطفی رحیمی، تهران، آگاه.
    • قمير، يوحنا، 1363، اخوان الصفا يا روشنفكران شيعه مذهب، ترجمة محمدصادق سجادي، تهران، فلسفه.
    • كاپلستون، فردريك، 1380، تاريخ فلسفه، (يونان و روم)، سيدجلال‏الدين مجتبوي، چ چهارم، تهران، سروش.
    • کربن، هانری، 1392، تاریخ فلسفه اسلامی، ترجمة سیدجواد طباطبایی، تهران، مینوی خرد.
    • کندی، ابويوسف، 1950، رسائل الکندی، تصحیح محمد عبدالهادی ابوریده، مصر، مکتبة الاعتماد.
    • محقق، مهدي، 1370، «تقسیم‌بندي علوم از نظر دانشمندان اسلامی»، سياست علمي و پژوهشي، ش 1، ص 28-37.
    • ممتحن، حسينعلي، 1371، نهضت قرمطيان و بحثي در باب انجمن اخوان الصفا و خلان الوفا در ارتباط با آن، تهران، دانشگاه شهيد بهشتي.
    • مهرین، مهرداد، 1361، فلسفه شرق، تهران، مؤسسه مطبوعاتی عطائی.
    • Marquet, Yves, 1975, La philosophie des Ihwan al-Safa’, Algers: Société Nationale d’Édition et de Diffusion.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Jokar, Hamed.(2025) Two Ways of Classifying Science in the Light of the View of Ekhwan al-Saffa and Khollan al-wafa. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 7(1), 123-138

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Hamed Jokar."Two Ways of Classifying Science in the Light of the View of Ekhwan al-Saffa and Khollan al-wafa". Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 7, 1, 2025, 123-138

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Jokar, H.(2025) 'Two Ways of Classifying Science in the Light of the View of Ekhwan al-Saffa and Khollan al-wafa', Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 7(1), pp. 123-138

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Jokar, H. Two Ways of Classifying Science in the Light of the View of Ekhwan al-Saffa and Khollan al-wafa. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 2025; 7(1): 123-138