Pages:
155-31
Receive Date: 2025/04/03
Accept Date: 2025/04/03
Abstract:
After reviewing the Islamic paradigm with regard to the nature of man, the nature of knowledge and relevent issues, and social reality and referring to the Qur'an, the narrations of the Prophet and the Infalliables and the views of Muslim thinkers, the author compares the Islamic paradigm with the posivistic, hermeneutic and critical paradigms. The Islamic paradigm has some areas, and the orientation and harmony of these areas are governed by religion. Senses, intellect and intuition are the tools of acquiring knowledge, and the knowledge gained through human senses help in the achievement of analytical knowledge. Man has inner potential and actual capacities and his own environment provides him with various environmental, cultural and social wealth and these factors contribute to defining the identity of a person.
Our view regarding social reality in religious paradigm should observe the vital factors and social structures, the atmosphere they creat and their effect on the individual.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :مقایسه پارادایم دینی (اسلامی) با پارادایمهای اثباتی، تفسیری و انتقادی
Abstract:
در این نوشتار پارادایم اسلامی در خصوص ماهیّت انسان، ماهیّت علم و داده های آن،واقعیّت اجتماعی، با مراجعه به قرآن و روایات و اندیشه های صاحب نظران اسلامی در مقایسه با اثبات گرایی، تفسیرگرایی و انتقادگرایی مورد بررسی قرار گرفته است. انسان در این رویکرد دارای ساحت هایی است که دین، جهت دهی و هماهنگ سازی آنها را عهده دار است. حس، عقل، شهود و وحی ابزارهای شناخت بوده و شناختی که از حواس آدمی حاصل می شود، زمینه ساز تحقق معرفت تحلیلی است. ژانسان دارای سرمایه های بالقوه و بالفعل درونی است و محیط زیست آدمی نیز سرمایه های زیستی ـ فرهنگی، اجتماعی متفاوتی در اختیار انسان قرار می دهد و از این گذر، هویت آدمی شکل می گیرد. در خصوص واقعیّت اجتماعی در پارادایم دینی، هم به عامل با اراده و کُنشگر فعّال و هم به وجود ساخت های اجتماعی و فضای منبعث از آنها و تأثیر آنها بر فرد توجه می شود.
References:
- آرون، ريمون، مراحل اساسي انديشه جامعهشناسي، ترجمه باقر پرهام، چاپ دوّم، تهران، انتشارات و آموزش انقلاب اسلامي، 1370.
- اژدري زاده، حسين، تأملي جامعه شناختي بر مباحث معرفتي علامه طباطبايي در تفسير الميزان، معرفت و جامعه، بهكوشش حفيظ الله فولادي، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1384.
- ايمان، محمدتقي، کارگاه پارادايمهاي علوم انساني، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1/9/1385.
- بورديو، پيير، نظريه کُنش، دلايل عمل و انتخاب عقلاني، ترجمة مرتضي مرديها، چاپ دوم، تهران، نقش و نگار، 1381.
- پارسانيا، حميد، ايدئولوژي، علم، قم، مؤسسه بوستان كتاب، 1385.
- جوادي آملي، عبدالله، «سياست حكمت متعاليّه»، نشريّه پگاه حوزه، ش 229.
- جوادي آملي، عبدالله، علم و هويت، سلسله نشستهاي علمي دانشگاه باقرالعلوم، قم، 1385.
- حرعاملي، محمدبن حسن، وسائل الشيعة، بيروت، دار احياء التراث العربي، بيتا.
- حكيمي، محمدرضا وديگران، الحياة، طهران، دائرة الطباعه و النشر، 1360.
- خسروپناه، عبدالحسين، گستره شريعت، قم، دفتر نشر معارف، 1382.
- خيري، حسن، پاياننامه كارشناسي ارشد: حداقل وجدان جمعي به منظور برقراري نظم اجنماعي از ديدگاه اسلام، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني.
- رابرتسون، رونالد، جهاني شدن، ترجمة كمال پولادي، تهران، ثالث، 1380.
- ريتزر، جورج، نظريه جامعهشناسي در دوران معاصر، ترجمة محسن ثلاثي، چ چهارم، تهران، علمي، 1379
- شجاعيزند، عليرضا، دين، جامعه و عرفي شدن، تهران، مركزي، 1380.
- شيخ عباس قمي، سفينه النجاة ومدينة الحكم و الآثار، بيروت، مؤسسه الوفا (دار المرتضي)، بيتا.
- شيرواني، علي، سرشت انسان: پژوهشي در خداشناسي، قم، معاونت امور اساتيد و دروس معارف اسلامي، 1376.
- صدر، محمدباقر، فلسفتنا، قم: دار الكتاب الاسلامي، بيتا.
- طباطبايي، سيدمحمدحسين، اصول فلسفه و روش رئاليسم، تهران، شركت افست (سهامي عام)، بيتا.
- فروند، ژولين، نظريههاي مربوط به علوم انساني، ترجمة عليمحمد کاردان، تهران، مرکز نشر دانشگاهي، 1372.
- كلمن، جيمز، بنيادهاي نظريه اجتماعي، ترجمة منوچهر صبوري، تهران، ني، 1377.
- كليني، محمد، اصول الكافي، ج1، تهران، مسجد چهارده معصوم، بيتا.
- گي روشه، تغييرات اجتماعي، ترجمة منصور وثوقي، تهران، ني، 1383.
- محسني تبريزي، عليرضا، جزوه نظريههاي روانشناسي اجتماعي، بيتا.
- محمدي، رحيم، درآمدي بر جامعه شناسي عقلانيت، تهران، مركز بازشناسي اسلام و ايران، 1382.
- مجلسي، محمدتقي، بحار الانوار، ج17، 51، 52، 84، بيروت: دار الإحياء التراث العربي، 1403ق.
- مطهري، مرتضي، انسان در قرآن، قم، صدرا، بيتا.
- نراقي، احمد، معراج السعاده، قم، مؤسسه انتشارات هجرت، 1375
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
KHayeri , Hasan.(2025) Comparing the Islamic Paradigm with the Positivistic and Hermeneutic and Critical Paradigms. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 1(2), 155-31
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Hasan KHayeri ."Comparing the Islamic Paradigm with the Positivistic and Hermeneutic and Critical Paradigms". Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 1, 2, 2025, 155-31
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
KHayeri , H.(2025) 'Comparing the Islamic Paradigm with the Positivistic and Hermeneutic and Critical Paradigms', Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 1(2), pp. 155-31
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
KHayeri , H. Comparing the Islamic Paradigm with the Positivistic and Hermeneutic and Critical Paradigms. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 2025; 1(2): 155-31