Pages:
153-184
Receive Date: 2025/04/04
Accept Date: 2025/04/04
Abstract:
Some theoretician in Islamic or domestic social sciences hold that western sciences have secular principles and foundations, hence western theories cannot be applied to Islamic society. The present paper assesses the extent of effect which the principles and foundations of Talcott Parsons' theory have on his theory and then poses the question "Can this theory be applied to domestic issues by means of modifying some of its presuppositions? Or, should it be completely rejected because of its secular principles?
It seems that Parsons' theory has no logical and foundational coherence. Some modifications has been made to this theory by referring to Islamic principles. If we make these modifications, we will have a more coherent theory which can be the basis for further investigations. For example, voluntarism and the existence of society are among Parsons' most important claims; however, it is impossible to prove these claims without referring to some principles such as it is neither determination nor free will but something between the two and physical universal.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :نقد و بررسی پیشفرضها و زمینههای اجتماعی نظریه «کنش اجتماعی» تالکوت پارسونز
Abstract:
بر اساس فرض برخی از تدوین کنندگان علوم اجتماعی اسلامی یا بومی، علوم غربی از مبانی و مبادی سکولار برخوردار است؛ پس نظریه های غربی در جامعهی اسلامی کاربرد ندارد. در این نوشتار مقدار تأثیر مبانی و مبادی نظریهی تالکوت پارسونز بر نظریهی او سنجیده و این پرسشی شده است که «آیا این نظریه با اصلاح بعضی پیش فرض ها، در مسائل بومی به کار خواهد رفت یا به سبب مبانی سکولار آن، کاملاً کنار گذاشته می شود؟»
به نظر می رسد نظریهی پارسونز انسجام منطقی و مبنایی ندارد. در پرتو مبانی اسلامی برخی اصلاحات مهم در این نظریه پیشنهاد کرده ایم. بعد از این اصلاحات نظریهی منسجم تری خواهیم داشت و می توان آن را مبنای برخی کارها قرار داد؛ برای نمونه، اراده گرایی و وجود جامعه از مهم ترین ادعا های پارسونز است، اما اثبات این ادعاها بدون برخی مبانی مثل امر بین الامرین و کلی طبیعی ممکن نیست.
References:
- ادگار، اندرو و سج ويك، پيتر، مفاهيم بنيادي نظريهاي فرهنگي، ترجمه مهران مهاجر و محمد نبوي، تهران، آگه، 1378.
- استونر، راب، متفكران بزرگ جامعهشناسي، ترجمه مهرداد مير دامادي، چ دوم، تهران، مركز، 1381.
- اسكيدمور، ويليام، تفكر نظري در جامعهشناسي، ترجمه جمعي از مترجمان، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي، 1385.
- امزيان، محمد، روش تحقيق در علوم اجتماعي از اثباتگرايي تا هنجارگرايي، ترجمه عبدالقادر سواري، قم، پِِِِژوهشكده حوزه و دانشگاه و المعهد العالمي للفكر الاسلامي، 1380
- آندرو، ميلنر و براويت، جف، درآمدي بر نظريه فرهنگي معاصر، ترجمه جمال محمدي، تهران، ققنوس، 1385.
- برگر و كلنر، پيتر و هانسفريد، ذهن بيخانمان، ترجمه محمد ساوجي، چ دوم، تهران، ني، 1387.
- پارسانيا، حميد، سنت ايدئولوژي علم، چ دوم، قم، موسسه بوستان كتاب، 1386.
- چلبي، مسعود، جامعهشناسي نظم، تهران، ني، 1375.
- خسروپناه، عبدالحسين، انتظارات بشر از دين، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي، 1382.
- ـــــ ، نظام معرفتشناسي صدرايي، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي، 1388.
- ريتزر، جرج، مباني نظريه جامعه شناختي معاصر و ريشههاي كلاسيك آن، ترجمه شهناز مسميپرست، تهران، ثالث، 1389.
- ـــــ ، نظريههاي جامعهشناسي در دوران معاصر، ترجمه محسن ثلاثي، چ هفتم، تهران، علمي، 1382.
- سيدمن، استيون، كشاكش آرا در جامعهشناسي، ترجمه، هادي جليلي، تهران، ني، 1386.
- فليپ، اسميت، درآمدي بر نظريه فرهنگي، ترجمه حسن پويان، تهران، دفتر پژوهشهاي فرهنگي، 1383.
- كرايب، يان، نظريه اجتماعي مدرن از پارسونز تا هابرماس، ترجمه عباس مخبر، چ سوم، تهران، آگه، 1385.
- كلمن، جيمز، بنيادهاي نظريه كنش، ترجمه منوچهر صبوري، چ دوم، تهران، ني، 1386.
- كوزر، لوئيس و روزنبرگ، برنارد نظريههاي بنيادي جامعه شناختي، ترجمه فرهنگ ارشاد، چ چهام تهران، ني، 1387.
- گولدنر، آلوين، بحران جامعهشناسي غرب، ترجمه، فريده ممتاز، چ سوم، تهران، شركت سهام انتشار، 1383.
- گي روشه، جامعهشناسي تالكوت پارسونز، مترجمه عبدالحسين نيك گهر، تهران، موسسه فرهنگي انتشاراتي تبيان، 1376.
- مصباح، محمدتقي، انسانشناسي در قرآن، قم، موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني، 1388.
- مطهري، مرتضي، مجموعه آثار 2(جامعه و تاريخ)، چاپ دوازدهم، تهران، صدرا، 1384.
- ـــــ ، مجموعه آثار6 (اصول فلسفه و روش رئاليسم) تهران، صدرا، چاپ نهم، 1382.
- ـــــ ، نظام حقوق زن در اسلام، چ نهم، قم، دفتر انتشارات اسلامي 1359.
- ميلز، سي رايت، نقدي بر جامعهشناسي امريكايي (بينش جامعه شناختي)، ترجمه دكتر عبدالمعبود انصاري، چ سوم، تهران، شركت سهامي انتشار، 1381.
- هميلتون، پيتر، تالكتوت پارسونز، ترجمه احمد تدين، تهران، هرمس، 1379.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
shafagh, Gholam Reza.(2025) A Critique of the Social Presuppositions and Grounds of Talcott Parsons' Theory of "Social Action". Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 2(1), 153-184
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Gholam Reza shafagh."A Critique of the Social Presuppositions and Grounds of Talcott Parsons' Theory of "Social Action"". Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 2, 1, 2025, 153-184
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
shafagh, G.(2025) 'A Critique of the Social Presuppositions and Grounds of Talcott Parsons' Theory of "Social Action"', Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 2(1), pp. 153-184
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
shafagh, G. A Critique of the Social Presuppositions and Grounds of Talcott Parsons' Theory of "Social Action". Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 2025; 2(1): 153-184