An Introduction to the Value of Technology from the Perspective of the Islamic Philosophy
Article Type:
Research
Writers:
Alireza Mohaddes
/ PhD in the Philosophy of Social Sciences, Baqer Al-Uloom University / mohaddesalireza@gmail.com
/ PhD in the Philosophy of Social Sciences, Baqer Al-Uloom University / mohaddesalireza@gmail.comAbstract:
The issue of the intervention of values in the emergence of technology after the industrial revolution gradually became the focus of the philosophers of technology. Using an analytical- rational method, this paper studies this issue by analyzing the four causes and paying attention to the internal relationship of each of these causes with the others. It explains the privileged position of ultimate causality among the four causes, its requirements in the value of technical artifacts, and the distinction between the borders of the ontology of natural things and technical artifacts on the basis of the principles of Islamic philosophy. Research findings indicate that the presence of the ultimate cause in the emergence of technologies underlies the presence of human values in the ontological dimension of technologies. This, at the same time, raises questions about the value and ethics of technologies themselves. Human ideals, on the one hand, are formed under the influence of epistemological and non-epistemological foundations such as social contexts and needs and special interests and, on the other hand, lead to the formation of certain norms and requirements in the internal body of technologies. As an application and a part of technical system, human ideals require the formation of specific human behaviors and actions in line with their expected ends and functions.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :درآمدی بر ارزشباری تکنولوژی از منظر حکمت اسلامی
Abstract:
مسئلهی مداخلهی ارزش ها در پیدایش تکنولوژی پس از انقلاب صنعتی به تدریج در کانون توجه فیلسوفان تکنولوژی قرار گرفت. در مقالهی پیش رو، مسئلهی مذکور به روش تحلیلی ـ عقلی و از راه تحلیل علل اربعه و توجه به ارتباط درونی هر یک از این علل با یکدیگر و تشریح جایگاه ممتاز علیت غایی در میان علل اربعه و الزامات آن در ارزش باری مصنوعات تکنیکی و تفکیک مرزهای هستی شناختی اشیای طبیعی از مصنوعات تکنیکی بر پایهی مبانی حکمت اسلامی بررسی شده است. یافته های تحقیق حاکی از آن است که حضور علت غایی در پیدایش تکنولوژی ها، زمینه ساز حضور ارزش های انسانی در بعد هستی شناختی تکنولوژی هاست. این امر هم زمان به طرح پرسش های ارزشی و اخلاقی دربارهی خود تکنولوژی ها می انجامد. غایات انسانی، از یک سو خود تحت تأثیر مبانی معرفتی و غیرمعرفتی همچون زمینه ها و نیازهای اجتماعی و منافع و علایق خاصی شکل می گیرند؛ از سویی دیگر به شکل گیری هنجارها و الزامات خاصی در پیکرهی درونی تکنولوژی ها می انجامد و از سوی سوم، در مقام کاربرد و به عنوان بخشی از نظام تکنیکی، مستلزم شکل گیری رفتارها و کنش های خاص انسانی همسو با غایات و کارکردهای متوقع از آنهاست.
References:
- استرآبادی میرفندرسکی، میرزاابوالقاسم، 1387، رسالة صناعیه، تحقیق حسن جمشیدی، قم، بوستان کتاب.
- بل، دانیل، 1382، آیندة تکنولوژی، ترجمة احد علیقلیان، تهران، وزارت امور خارجه.
- جوادی، عبدالله، 1386، رحیق مختوم، شرح حکمت متعالیه، قم، اسراء.
- راغب اصفهانی، 1416ق، مفردات الفاظ القران، تحقیق صفوان عدنان داوودي، بیروت، دارالقلم.
- رحیمی، غلامحسین، 1393، مفهوم صنعت و فناوری از دیدگاه متفکران مسلمان، تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی، ش 17، ص 35-54.
- عسکری، ابوهلال، 1424ق، الفروق اللغویه، بیروت، دار الکتب العلمیه.
- عمید، حسن، 1363، فرهنگ عمید (متوسط)، تهران، امیرکبیر.
- فارابی، ابونصر، 1987، رساله التنبیه علی سبیل السعاده، الجامعه الاردنیه.
- ـــــ ، 1381، احصاء العلوم، ترجمة حسین خدیوجم، تهران، علمی و فرهنگی.
- کاجی، حسین، 1392، فلسفة تکنولوژی دون آیدی، تهران، هرمس.
- محدث علیرضا، 1398، بررسی مناسبات تکنولوژی و ارزشها از منظر حکمت اسلامی در مواجهه با نظریه آندرو فینبرگ، رسالة دکتری، قم، دانشگاه باقرالعلوم.
- مصباح یزدی، محمدتقی، 1379، آموزش فلسفه، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی.
- ـــــ ، 1379 الف، جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن، تهران، سازمان تبیلغات اسلامی.
- مطهری، مرتضی، 1389، شرح منظومه، تهران، صدرا.
- ـــــ ، 1389 الف، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، تهران، صدرا.
- ـــــ ، 1391، فلسفۀ تاریخ، تهران، صدرا.
- ـــــ ، 1395، مقدمهای بر جهانبینی اسلامی 2، تهران، صدرا.
- میچام کارل، 1388، فلسفه تکنولوژی چیست؟، ترجمه مصطفی تقوی، یاسر خوشنویس و پریسا موسوی، تهران، روزنامه ایران.
- ورماس، پیتر و همکاران، 1391، رویکردی در فلسفه تکنولوژی، از مصنوعات تکنیکی تا سیستم های اجتماعی تکنیکی، ترجمة مصطفی تقوی و همکاران، تهران، کتاب آمه.
- هایدگر مارتین، 1373، «پرسش از تکنولوژی»، ترجمة شاپور اعتماد، ارغنون، ش 1، ص1-30.
- Brey, P. 2010, ‘Philosophy of Technology after the Empirical Turn’ Techné: Research in Philosophy and Technology, 14:1. P. 36-48.
- Dinello, Daniel , 2005, Technophobia!: Science Fiction Visions of Posthuman Technology, University of Texas Press , p.1-17.
- Feenberg Andrew, 1999, Questioning Technology , Routledge.
- Feenberg, Andrew, 1995, Alternative Modernity: The Technical Turn in Philosophy and Social Theory, LosAngeles, University of California Press.
- Friis, J. K. B. O., Selinger, E., & Riis, S, 2009, New waves in philosophy of technology.
- Mitcham , Carl and Katinka Waelbers. 2009 ‘ Technology and Ethics: Overview’, In A Companion to the Philosophy of Technology, Technological Condition, Edited by J. K. B. Olsen S. A. Pedersen and V. F. Hendricks , Blackwell Publishing Ltd
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
Mohaddes, Alireza. (2026) An Introduction to the Value of Technology from the Perspective of the Islamic Philosophy. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 11(4), 29-46
Alireza Mohaddes."An Introduction to the Value of Technology from the Perspective of the Islamic Philosophy". Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 11, 4, 2026, 29-46
Mohaddes, A.(2026) 'An Introduction to the Value of Technology from the Perspective of the Islamic Philosophy', Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 11(4), pp. 29-46
