Writers:
✍️ Mahnaz / Ph.D student of Nahj al-Balaghah Sciences, Payame Noor University, Tehran Jonub
Pages:
45-64
Receive Date: 2025/04/05
Accept Date: 2025/04/05
Abstract:
The importance of social control towards preventing deviation of individuals and groups in the Islamic society is clarified through recommendations available in religious texts and the variety of its methods including divine control, as well as individual, organizational, and public control. A part of the public control emanating from the responsibility of individuals towards each other is manifested through the two obligations of “commanding right” and “forbidding wrong”. Despite the relevance of these obligations and serious attempts in this regard, it seems that “commanding right and forbidding wrong” in its jurisprudential and traditional ways does not have necessary and sufficient influence specifically on the younger generation. Thus the present article seeks to find novel and efficient ways of social control based on Nahj al-Balaghah teachings, besides commanding right and forbidding wrong in its jurisprudential sense. Of course, these ways do have the effects and consequences expected of commanding right and forbidding wrong. Researching into Nahj al -Balaghah, we find out that Imam Ali calls people to good things and prevents them from evil things, in addition to direct commands and prohibitions as one of the ways of social control. The indirect method is used by Imam Ali based on requirements of time, place, and audience in a variety of ways such as encouragement, blaming, praying for, asking divine punishment, expressing surprise, asking questions, preaching, etc. The present research has studied different ways of social control and monitoring in a descriptive analytical method in Nahj al-Balaghah.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :شیوههای کارآمد نظارت اجتماعی و زمینههای آن در نهجالبلاغه
Abstract:
اهمیت نظارت اجتماعی به منظور جلو گیری از انحراف افراد و گروه ها در جامعهی اسلامی، با توجه به توصیه های موجود در متون دینی و تنوع طرق آن، اعم از نظارت الهی، فردی، سازمانی و همگانی روشن می گردد. بخشی از نظارت همگانی که برخاسته از مسئولیت آحاد جامعه در قبال یکدیگر است، در قالب دو فریضهی «امر به معروف و نهی از منکر» تبلور می یابد. به رغم اهمیت بحث و تلاش فراوان در این زمینه، به نظر می رسد امر به معروف و نهی از منکر به طرق فقهی و سنتی تأثیر لازم و کافی را بخصوص در میان نسل جوان ندارد. ازاین رو، این پژوهش با توجه به آموزه های نهج البلاغه، به دنبال یافتن شیوه هایی بدیع و کارآمد در نظارت اجتماعی، در کنار امر به معروف و نهی از منکر به مفهوم فقهی آن است که البته آثار و نتایج مورد انتظار از امر به معروف و نهی از منکر را نیز با خود دارد. با واکاوی در نهج البلاغه درمی یابیم، علاوه بر امر و نهی مستقیم به عنوان یکی از شیوه های نظارت اجتماعی، امام علیه السلام به شکل غیرمستقیم، افراد را به خوبی ها دعوت و از بدی ها منع می کند. روش غیرمستقیم بر اساس زمان، مکان، و مخاطب، به انحای مختلف ترغیب، توبیخ، دعا، نفرین، ابراز شگفتی، بیان پرسش، موعظه و... توسط امام علی علیه السلام استفاده شده است. این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی، شیوه های مختلف نظارت و کنترل اجتماعی را در نهج البلاغه بررسی کرده است.
References:
- نهجالبلاغه، 1378، ترجمة سيدجعفر شهيدي، چ پانزدهم، تهران، علمي و فرهنگي.
- صحيفة سجاديه، 1394، ترجمة حامد رحمت کاشانی، تهران، پیام عدالت.
- ابنابيالحديد، عزالدين ابوحامد، 1337، شرح نهجالبلاغه، قم، کتابخانه آيتالله مرعشي نجفي.
- ابنفارس زکريا، ابوالحسين احمد، 1404ق، معجم المقاييس اللغه، تحقيق: عبدالسلام محمد هارون، تهران، مکتبة الاعلام الاسلامي.
- ابنمنظور، محمدبن مکرم، 1405ق، لسانالعرب، قم، ادب حوزه.
- بحراني، کمالالدين ميثم بن عليبن ميثم، 1375، شرح نهجالبلاغه، ترجمة قربانعلي محمودي مقدم و علياصغر نوايي يحييزاده، مشهد، بنياد پژوهشهاي اسلامي آستان قدس رضوي.
- براتلو، فاطمه، 1389، «راهبردهاي نظارت همگاني در مديريت سياسي جامعه دين بنيان»، پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي، سال اول، ش 1، ص 51-78.
- تميميآمدي، عبدالواحد، بيتا، غررالحکم و دررالکلم، چ هشتم، ترجمة محمدعلي انصاري قمي، تهران، بينا.
- جاهد، حسينعلي، 1376، اصول و فلسفه تعليم و تربيت، تهران، بينا.
- جعفري، محمدتقي، 1376، ترجمه و تفسير نهجالبلاغه، چ هفتم، تهران، نشر فرهنگ اسلامي.
- جهانگيري، مهري، 1392، سيستم نظارت بر مديران در مديريت علوي با تأکيد بر نهجالبلاغه، پاياننامه کارشناسي ارشد، كاشان، دانشگاه کاشان.
- جوهري، محمدرضا، 1407ق، الصحاح، تحقيق: احمد عبدالغفور العطار، چ جهارم، بيروت، دارالعلم للملايين.
- خسروي زادنبه، مهديه، 1386، شيوههاي امر به معروف و نهي از منکر در سيره معصومين، پاياننامه کارشناسي ارشد، قم، دانشگاه قم.
- خوانساري، جمالالدين محمد، 1366، شرح غررالحکم و دررالکلم، مصحح: ميرجلالالدين حسيني ارموي محدث، چ چهارم، تهران، دانشگاه تهران.
- دردا، مرضيه، 1385، نگاهي به ابعاد روانشناختي امر به معروف و نهي از منکر، پاياننامه كارشناسي ارشد، تهران، دانشگاه آزاد اسلامي مرکز.
- درويل، لئونور، 1370، روانشناسي در خدمت آموزش، ترجمة سياوش کريمي قوانلو، تهران، چاپخش.
- دهقانينژاد بهرامآبادي، ابوالفضل، 1392، منابع قدرت سياسي و ابزار کنترل آن در نهجالبلاغه، پاياننامه کارشناسي ارشد، يزد، دانشگاه يزد.
- راغب اصفهاني، حسينبن محمد، 1386، مفردات الفاظ القرآن، ترجمة مصطفي رحيمينيا، تهران، سبحان.
- سلمانپور، محمدجواد، 1384، «فرهنگسازي امام سجاد با زبان دعا»، انديشه ديني دانشگاه شيراز، ش 17، ص 80-106.
- شهرستاني، محمد، 1344، روانشناسي تربيتي براي معلم، مشهد، طوس.
- صدوق، محمدبن علی، 1400ق، امالی، بیروت، اعلمی.
- طريحي، فخرالدين، 1367، مجمعالبحرين، تحقيق: سيداحمد حسيني، چ دوم، بيجا، مکتب النشر الثقافيه الاسلاميه.
- عابدي، محمد، 1380، جامعه برتر، امر به معروف و نهي از منکر در سيرة امام علي، قم، نورالسجاد.
- عميد، حسن، 1373، فرهنگ عمد، تهران، چاپخانه سپهر.
- فقيهي، طاهره بيگم، 1394، «نظارت و کنترل از نگاه مديريتي امام علي»، رهيافتي در مديريت آموزش، سال ششم، ش 1، ص 191-211.
- فولاديوندا، حفيظالله، 1386، «تبيين انحرافات اجتماعي از ديدگاه امام علي و نظريههاي کلاسيک»، نهجالبلاغه، ش 21 و 22، ص 118-131.
- قرائتي، محسن، 1377، امر به معروف و نهي از منکر، چ هشتم، قم، مرکز فرهنگي درسهايي از قرآن.
- کريمي، يوسف، 1377، روانشناسي اجتماعي، تهران، ارسباران.
- کوک، مايکل، 1384، امر به معروف و نهي از منکر در انديشه اسلامي، ترجمة احمد نامي، مشهد، آستان قدس رضوي بنياد پژوهشهاي اسلامي.
- کوئن، بروس، 1379، مباني جامعهشناسي، ترجمة رضا فاضل و توسلي، چ يازدهم، تهران، سمت.
- گولد، جوليوس و ويليام کولب، 1376، فرهنگ علوم اجتماعي، ترجمة زاهدي و همكاران، تهران، مازيار.
- مرداني نوکنده، محمدحسين، 1395، «چيستي، جايگاه و کارکردهاي امر به معروف و نهي از منکر در اسلام»، ماهنامه پژوهشي فرهنگي موج عصر، سال هفتم، ش 24، ص 31-42.
- مشکيني، علي، 1392، مصطلحات الفقه، قم، مؤسسة فرهنگي دارالحديث.
- مکارمشيرازي، ناصر، 1375، پيام امام شرح تازه و جامعي بر نهجالبلاغه، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Karimi, Mahmoud, , Mahnaz.(2025) Efficient Ways of Social Control and their Backgrounds in Nahj al-Balaghah. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 9(2), 45-64
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Mahmoud Karimi; Mahnaz ."Efficient Ways of Social Control and their Backgrounds in Nahj al-Balaghah". Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 9, 2, 2025, 45-64
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Karimi, M, , M.(2025) 'Efficient Ways of Social Control and their Backgrounds in Nahj al-Balaghah', Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 9(2), pp. 45-64
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Karimi, M, , M. Efficient Ways of Social Control and their Backgrounds in Nahj al-Balaghah. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 2025; 9(2): 45-64