Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, Volume 7, Issue 3, No 27, Year 2025 , Pages 47-72

    A Critical Analysis of Resistance in Michel Foucault's Thoughts

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    Hamid Parsaniya / Associate professor of Tehran University / h.parsania@yahoo.com
    ✍️ Zaher Yousefi / PhD student of islamic philosophy, Al-Mustafa International University / z_yusufi115@yahoo.com
    Abstract: 
    The question of deliverance and resistance which represents the final aim of Michel Foucault's research projects, has not received due attention in spite of their importance. Having described and analyzed Foucault’s view about resistance, this paper fundamentally criticizes it in reference to certain anthropological assumptions included in it. Since Foucault’s thought on resistance is centered on the negation of the subject, resistance, like the subject, concentrate on three questions: truth, power and morality. Resistance, like the application of power is, in contrast with power and its regime of truth, like power, has two forms: positive and negative. Foucault’s sees that the positive form of resistance that comes into being outside the framework of hegemony, manifests itself as an aesthetic form. But, the essence of negative resistance is formed by the negation and rejection of subjection resulting from the truth-power regime and the limitations placed on its maker, in order to achieve deliverance and freedom which can be divided into two forms: theoretical and practical.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :بررسی انتقادی مقاومت در اندیشه میشل فوکو
    Abstract: 
    رهایی و مقاومت به مثابه هدف نهایی طرح های پژوهشی فوکو، مسئله‌ی است که در عین اهمیت، کمتر بدان توجه شده است. این مقاله، پس از توصیف و تحلیل مقاومت از منظر فوکو، به نقد مبنایی آن بر بنیاد برخی مفروضات انسان شناسی مفروض در آن پرداخته است. ازآنجاکه سوژه زدایی یا نفی سوژه، کانون بحث مقاومت در اندیشه فوکو می باشد، مقاومت همچون سوژه بر محور های سه گانۀ حقیقت، قدرت و اخلاق دوران دارد. مقاومت چون کاربست نیرو، در مقابل قدرت و رژیم حقیقت آن است همچون قدرت دارای دو شکل ایجابی و سلبی است. شکل ایجابی مقاومت، که خارج از چارچوب سلطه به وجود می آید، از دید فوکو به صورت زیبایی شناسی خود ظهور می کند. اما جوهر مقاومت سلبی را نفی و امتناع از انقیادِ حاصل از رژیم حقیقت - قدرت و محدودیت های بر سازنده آن، در جهت نیل به رهایی و آزادی شکل می دهد که خود به دو صورت نظری و عملی قابل تقسیم است.
    References: 
    • باتلر، جوديت، 1392، «سوژه شدن، مقاومت، دلالت مجدد: ميان فرويد و فوکو»، ترجمة بارانه عماديان و آريا ثابتيان، در: نام‌هاي سياست، گزينش و ويرايش مراد فرهادپور و ديگران، تهران، بيدگل.
    • تدبنتون و يان‌کرايب، 1391، فلسفه علوم اجتماعي، ترجمة شهناز مسمي‌پرست، تهران، آگه.
    • جوادي آملي، عبدالله، 1382، فطرت در قرآن، قم، اسراء.
    • دلوز، ژيل، 1392، فوکو، ترجمة نيکو سرخوش و افشين جهانديده، تهران، نشر ني.
    • رجبي، محمود، 1387، انسان‌شناسي، قم، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني.
    • سايمونز، جان، 1390، فوکو و امر سياسي، ترجمة کاوه حسين‌زاده راد، تهران، رخ‌داد نو.
    • طباطبائي، سيدمحمدحسين، 1428ق، الانسان و العقيده، تحقيق صباح الربيعي و علي الاسدي، قم، مکتبه فدک لاحياء التراث.
    • فوکو، ميشل، 1386، اراده به دانستن، ترجمة نيکو سرخوش و افشين جهانديده، تهران، نشر ني.
    • ـــــ ، 1384، پيدايش کلينيک، ترجمة يحي امامي، تهران، نقش و نگار.
    • ـــــ ، 1389 الف، «سوژه و قدرت» در: تئاتر فلسفه، ترجمة نيکو سرخوش و افشين جهانديده، تهران، نشرني.
    • ـــــ ، 1389 ب، «حلقه‌هاي تور قدرت» در: تئاتر فلسفه، ترجمة نيکو سرخوش و افشين جهانديده، تهران، نشر ني.
    • ـــــ ، 1389 ج، «حقيقت، قدرت و خود» در: تئاتر فلسفه، ترجمة نيکو سرخوش و افشين جهانديده، تهران، نشر ني.
    • ـــــ ، 1389 ح، «در باب تبارشناسي اخلاق: مروري بر کار در حال انجام» در: تئاتر فلسفه، ترجمة نيکو سرخوش و افشين جهانديده، تهران، نشر ني.
    • ـــــ ، 1389 د، «پيشگفتار چاپ انگليسي ضد‌ـ‌اديپ: کاپيتاليسم و شيزوفرني» در: تئاتر فلسفه، ترجمة نيکو سرخوش و افشين جهانديده، تهران، نشر ني.
    • ـــــ ، 1389 ز، «تکنولوژي سياسي افراد» در: تئاتر فلسفه، ترجمة نيکو سرخوش و افشين جهانديده، تهران، نشر ني.
    • ـــــ ، 1389 و، «تکنيک‌هاي خود» در: تئاتر فلسفه، ترجمة نيکو سرخوش و افشين جهانديده، تهران، نشر ني.
    • ـــــ 1389 هـ، «مصلحت دولت» در: تئاتر فلسفه، ترجمة نيکو سرخوش و افشين جهانديده، تهران، نشر ني.
    • ـــــ ، 1390، بايد از جامعه دفاع کرد، ترجمة رضا نجف‌زاده، تهران، رخ‌داد نو.
    • ـــــ ، 1391 الف، «دغدغه حقيقت» در: ايران: روح يک جهان بي‌روح و 9 گفت‌وگوي ديگر، ترجمة نيکو سرخوش و افشين جهانديده، تهران، نشر ني.
    • ـــــ ، 1391 ب، «نظامي محدود در برابر تقاضايي نامحدود» در: ايران: روح يک جهان بي‌روح و 9 گفت‌وگوي ديگر، ترجمة نيکو سرخوش و افشين جهانديده، تهران، نشر ني.
    • ـــــ ، 1385، «نيچه، تبارشناسي، تاريخ» در: زرتشت نيچه کيست؟ و مقالات ديگر، گزيده و ترجمة محمدسعيد حنايي کاشاني، تهران، هرمس.
    • ـــــ ، 1392، مراقبت و تنبيه: تولد زندان، ترجمة نيکو سرخوش و افشين جهانديده، تهران، نشر ني.
    • لمکه، توماس، 1392، نقدي بر خرد سياسي: بررسي تحليل فوکو از طرز تفکر دولت مدرن، ترجمة يونس نوربخش و محبوبه شمشاديان، تهران، دانشگاه امام صادق.
    • مصباح، محمد تقي، 1387، آموزش فلسفه، تهران، نشر بين‌الملل.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Parsaniya, Hamid, Yousefi, Zaher.(2025) A Critical Analysis of Resistance in Michel Foucault's Thoughts. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 7(3), 47-72

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Hamid Parsaniya; Zaher Yousefi."A Critical Analysis of Resistance in Michel Foucault's Thoughts". Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 7, 3, 2025, 47-72

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Parsaniya, H, Yousefi, Z.(2025) 'A Critical Analysis of Resistance in Michel Foucault's Thoughts', Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 7(3), pp. 47-72

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Parsaniya, H, Yousefi, Z. A Critical Analysis of Resistance in Michel Foucault's Thoughts. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 2025; 7(3): 47-72