Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, Volume 7, Issue 1, No 25, Year 2025 , Pages 27-51

    Muslim’s Sociology; Approaches and Methods

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    Ghasem Ebrahimi pour / Assistant Professor of Sociology Department, IKI / ebrahimipoor14@yahoo.com
    Abstract: 
    Muslim scholars have studied the social problems and phenomena of their communities through various approaches and methods. This paper seeks to investigate the features and qualities of these approaches and their inter-relationships between them under the name of Muslims’ sociology. The revelatory approach in the lifetime of the Prophet, the traditional, hadith-based, interpretive, jurisprudential, philosophical, theological, mystical, reportage concerning two subjects: history and monographs (itinerary) and oratorical approach in the form of a book of politics, a book of principles of chivalry, a book of Sharia are used for explanation, interpretation, criticism and prescription in the field of sociology or propagation on a social scale. These approaches have different capacities and use various methods. However, they interact and they have relationship with one another in a coherently classified system and so they constitute one specific discipline.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :علم اجتماعی مسلمین؛ رویکردها و روش ها
    Abstract: 
    متفکران مسلمان مسائل و پدیده های اجتماعی جوامع خود را با رویکردها و روش های گوناگونی مورد مطالعه قرار می دهند. این مقاله، با روش تحلیلی ویژگی و ظرفیت  این رویکردها و ارتباط آنها با یکدیگر را تحت عنوان «علم اجتماعی مسلمین» مورد بررسی قرار می دهد. رویکرد وحیانی در عصر حضور پیامبرˆ، رویکردهای نقلی، حدیثی، تفسیری، فقهی، فلسفی، کلامی، عرفانی، گزارشگری در دو قلمرو تاریخی و تک نگاری (سفرنامه) و رویکرد خطابی در قالب سیاست نامه ها، فتوت نامه ها و شریعت نامه ها، در تبیین، تفسیر، انتقاد و تجویز در حوزه علم اجتماعی یا ترویج در عرصه اجتماع به کار گرفته شده است. رویکردهای فوق، هرچند از ظرفیت های متفاوتی برخوردار بوده و از روش های متفاوتی بهره می برند، اما در یک نظام طبقه بندی منسجم، با یکدیگر در تعامل و ارتباط بوده و علم واحدی به شمار می آیند.
    References: 
    • نهج‌البلاغه، 1414ق، ترجمة محمد دشتي،قم هجرت.
    • ابوالحسن منذر، علی، بي‌تا، بوسه بر خاک پی حیدر، بحثی در ایمان و آرمان فردوسی با نقد نظریات و آرای برخی شاهنامه پژوهان معاصر، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی،‌ تهران.
    • آزاد ارمکي، تقي، 1386، تاريخ تفکر اجتماعي در اسلام از آغاز تا دوره معاصر، تهران، علم.
    • افشاري، مهران، 1382، فتوت‌نامه‌ها و رسائل خاکساريه، تهران، پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي.
    • آئينه‌وند، صادق و مجتبي گراوند، 1390، «شيوه سفرنامه‌نويسي در مغرب و اندلس»، پژوهش‌هاي تاريخي، سال سوم، ش 4، ص 1-22.
    • ‎باقی نصرآبادی، علی، 1380، سیری در اندیشه اجتماعی شهید آیت‌الله مطهری، چ دوم، قم، دفتر تبلیغات اسلامی.
    • پارسانيا حميد، 1384، گفت‌گو با حجت الاسلام حميد پارسانيا، در: مناسبات جامعه‌شناسي و حديث، به کوشش محمدرضا ضميري، قم، دارالحديث.
    • ـــــ ، 1386 الف، عرفان و سیاست، قم، بوستان کتاب.
    • ـــــ ، 1386 ب، انديشه اجتماعي متفکران مسلمان، جزوه درسي، دانشگاه باقرالعلوم.
    • ـــــ ، 1388، روش‌شناسي انديشه اجتماعي مسلمين، جزوه درسي، دانشگاه باقرالعلوم.
    • ـــــ ، 1391، روش‌شناسی انتقادی حکمت صدرایی، قم، فردا.
    • تميمي آمدي، عبدالواحدبن محمد، بي‌تا، غررالحکم و درر الکلم، قم، دفتر تبليغات اسلامي.
    • تنهايي، حسين ابوالحسن، 1384، جامعه‌شناسي عرفاني در انديشه عرفاي مسلمان، تهران، بهمن برنا.
    • خسروپناه، عبدالحسين، 1388، جريان‌شناسي فکري ايران معاصر، قم، مؤسسه فرهنگي حکمت نوين اسلامي.
    • خليلويچ، سعيد، 1390، سنت‌گرايي در جهان عرب در تمدن و تجدد در انديشه عرب معاصر، به کوشش حبيب‌الله بابايي، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي.
    • رضائي اصفهاني، محمدعلي، 1375، درآمدي بر تفسير علمي قرآن کريم، قم، اسوه.
    • ـــــ ، 1392 الف، حديث و علوم جديد (منطق فهم احاديث علمي)، قم، مرکز بين المللي ترجمه و نشر المصطفي.
    • ‎ـــــ ، 1392 ب، منطق تفسير قرآن (‎۵): (قرآن و علوم طبيعي و انساني)، قم، مرکز بين‌المللي ترجمه و نشر المصطفي.
    • رضايي، مرتضي، 1391، «درآمدي بر سفرنامه‌هاي مسلمانان در عصر عباسي»، تاريخ نو، سال دوم، ش 3، ص 59-84.
    • ريتزر، جورج، 1375، نظريه‌هاي جامعه‌شناسي در دوران معاصر، ترجمة محسن ثلاثي، تهران، علمي و فرهنگي.
    • زرزور، عدنان محمد، 1416ق، مدخل الی تفسیر القرآن و علومه، بيروت، دارالقلم.
    • سبحاني تبريزي، جعفر، 1364، تفسير صحيح آيات مشکله قرآن، تهران، مؤسسه نشر و تبليغ کتاب.
    • ستوده، هدايت‌الله، 1384، تاريخ تفکر اجتماعي در اسلام از فارابي تا شريعتي، تهران، نداي آريانا.
    • شاطبي، ابراهيم‌بن موسي، بي‌تا، الموافقات، بي‌جا، دارالاحيا الکتب العربيه.
    • شهيد ثاني، زين‌الدين بن علي، 1408ق، الرعاية في علم الدرايه، قم، کتابخانه آيت‌الله مرعشي نجفي.
    • صدر، سيدمحمدباقر، بي‌تا، سنت‌هاي تاريخ در قرآن، ترجمة سيدجمال موسوي، بي‌جا، روزبه.
    • صديق اورعي، غلامرضا، 1381، بررسي ساختار نظام اجتماعي در اسلام، بي‌جا، مرکز پژوهش‌هاي سيما.
    • طباطبايي، سيدجواد، 1374، درآمدى فلسفى بر تاریخ اندیشه سیاسى در ایران، تهران، کویر.
    • طباطبائي، سيد‌محمدحسين، 1417ق، الميزان في تفسير القرآن، ترجمة سيدمحمد باقر موسوي همداني، قم، مؤسسة النشر الاسلامي.
    • ـــــ ، 1388، روابط اجتماعي در اسلام، ترجمة محمدجواد حجتي کرماني، تهران، اطلاعات.
    • عباس‌نژاد، محسن و همکاران، 1385، مباني و مقدمات رابطه قرآن و علوم روز، مشهد، بنياد پژوهش‌هاي قرآني حوزه و دانشگاه.
    • عسکري، سيدمرتضي، 1386، تاريخ حديث پيامبر، تهران، مرکز فرهنگي انتشاراتي منير.
    • فارابي، ابي‌نصر، 1996، احصاء العلوم، با مقدمه، شرح و تبويب علي بوملحم، بي‌جا، دار مکتبة الهلال.
    • فوکو، ميشل، 1379، ايران: روح يک جهان بي روح و نه گفت‌و‌گوي ديگر با ميشل فوکو، ترجمة نيکو سرخوش و همكاران، تهران، نشر ني.
    • فيرحى، داوود، 1382، قدرت، دانش و مشروعيت در اسلام، تهران، نشر نى.
    • قادري، حاتم، 1388، انديشه‌هاي سياسي در اسلام و ايران، تهران، سمت.
    • کچوئيان، حسين، 1384، گفت‌گو با دکترحسين کچوئيان، در مناسبات جامعه‌شناسي و حديث، به کوشش محمدرضا ضميري، قم، دارالحديث.
    • کدي، نيکي، 1378، «چرايي انقلابي شدن ايران»، ترجمة فردين قريشي، پژوهش‌نامه متين، سال اول، ش 2.
    • لک‌‌زايي، نجف و همكاران، 1381، انديشه سياسي آيت‌الله مطهري، قم، دفتر تبليغات اسلامي.
    • مصباح، محمدتقي، 1380، قرآن‌شناسي، قم، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني.
    • مطهري، مرتضي، 1375، جامعه و تاريخ، چ هشتم، تهران، صدرا.
    • ـــــ ، 1392، مجموعه آثار، تهران، صدرا.
    • موسوي خميني، سيدروح‌الله، 1361، صحيفه نور: مجموعه رهنمودهاي امام خميني، تهران، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب.
    • نصيري، مهدي، 1381، اسلام و تجدد، تهران، کتاب صبح.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Ebrahimi pour, Ghasem.(2025) Muslim’s Sociology; Approaches and Methods. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 7(1), 27-51

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Ghasem Ebrahimi pour."Muslim’s Sociology; Approaches and Methods". Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 7, 1, 2025, 27-51

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Ebrahimi pour, G.(2025) 'Muslim’s Sociology; Approaches and Methods', Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 7(1), pp. 27-51

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Ebrahimi pour, G. Muslim’s Sociology; Approaches and Methods. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 2025; 7(1): 27-51