Ibn -Khaldun and Aristotle's Modes of Sciences
Article Type:
Research
Writers:
Abstract:
Developing a natural- experimental sociology science based on Aristotle's Middle Ages principles of classifying science faces difficulties. Considering historical nature of the science of sociology these problems are ascribed to the limited scientific value of history science as ancient scholars especially Aristotle say; besides, this kind of classification takes in to consideration such things like accuracy, necessity and demonstrative ability of this science. In his inquiry of Islamic scientific tradition, Ibn-Khaldun finds three ways: 1. regarding sociology as part of speculative philosophy 2. Placing it with applied philosophy 3. Disregarding Aristotle's mode and initiating a new course of human science in addition to its being natural and experimental. Ibn-Khaldun chooses the third way. Although he doesn't offer a comprehensive classification of science, he places sociology neither with applied philosophy nor with speculative philosophy. This paper shows that developing a science with the subject of sociology cannot fall into Aristotle's common category; first because it will be a kind of breaking with the normative aspects of applied science and secondly because it has human tendency towards natural science.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :ابن‌خلدون و تقسیم‌بندی ارسطویی علوم
Abstract:
تأسیس علم طبیعی ـ تجربی عمران با مبانی ارسطویی حاکم بر طبقه بندی علوم در قرون وسطا با دشواری هایی همراه بود. این دشواری ها با توجه به تاریخی بودن علم العمران، مربوط به بی مقداری ارزش علمی تاریخ در نظر قدما و به ویژه ارسطو بود و از سوی دیگر، این طبقه بندی به مسئله‌ی دقت، ضرورت و برهانی بودن این علم نظر داشت. ابن خلدون در امتداد سنت علمی اسلامی سه راه پیش روی داشت: 1. درج علم عمران ذیل حکمت نظری، 2. جای دادن آن در حکمت عملی، یا 3. برون روی از تقسیم بندی ارسطویی و باز کردن مسیر برای گونه ای جدید از علم انسانی و در عین حال طبیعی و تجربی. راه حل ابن خلدون گزینه‌ی سوم بود. هرچند او طبقه بندی جامعی از علوم ارائه نمی کند، علم عمران را نه زیرمجموعه‌ی حکمت عملی قرار می دهد و نه در مجموعه‌ی حکمت نظری. در این مقاله نشان خواهیم داد که تأسیس علمی با موضوع و ماده‌ی عمران، نمی توانست در قالب تقسیم بندی رایج ارسطویی صورت گیرد؛ چرا که از سویی نوعی خروج از جنبه‌ی هنجاری علوم عملی و از سوی دیگر، واجد گرایشی انسانی به علوم طبیعی است.
References:
- آزادارمكي، تقي، ۱۳۷۵، جامعه‌شناسي ابن‌خلدون، تهران، تبيان.
- ابن¬خلدون، عبدالرحمن، ۱۳۸۸، مقدمة ابن‌خلدون، ترجمة محمدپروين گنابادي، چ دوازدهم، تهران، علمي و فرهنگي.
- بعلي، فؤاد، ۱۳۸۲، جامعه، دولت و شهرنشيني: تفكر جامعه‌شناختي ابن‌خلدون، ترجمة غلامرضا جمشيديها، تهران، دانشگاه تهران.
- پزشگي، محمد، ۱۳۸۷، روش‌شناسي در جامعه‌شناسي سياسي ابن‌خلدون و ابن ازرق، در: روش‌شناسي دانش سياسي در تمدن اسلامي، چ دوم، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي.
- جابري، محمدعابد، ۱۳۹۱، خوانشي نوين از فلسفة مغرب و اندلس، ترجمة سيدمحمد آل‌مهدي، تهران، ثالث.
- جوادي¬آملي، عبدالله، ۱۳۸۶، منزلت عقل در هندسة معرفت ديني، قم، اسراء.
- جمشيديها، غلامرضا و محسن صبوريان، ۱۳۹۱، «سرشت تبيين تاريخي در انديشة ابن‌خلدون»، تاريخ‌نگري و تاريخ‌نگاري، ش ۹، ص 21-44.
- خوشرو، غلامعلي، 1374، شناخت انواع جوامع از ديدگاه فارابي و ابن‌خلدون، تهران، اطلاعات.
- داوري¬اردكاني، رضا، ۱۳۸۹الف، ما و تاريخ فلسفة اسلامي، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و انديشة اسلامي.
- -----، ۱۳۸۹ب، فارابي: فيلسوف فرهنگ، تهران، سخن.
- شرف‌الدين، سيدحسين، ۱۳۸۸، «روش‌شناسي ابن‌خلدون»، پژوهش، ش 1، ص 59-104.
- صدقي، ناصر، ۱۳۸۸، «روش‌شناسي ابن‌خلدون در مطالعات تاريخي»، تاريخ¬نگري و تاريخ¬نگاري، ش ۲، ص 19ـ42.
- طباطبايي، سيدجواد، 1379، ابن‌خلدون و علوم اجتماعي: وضعيت علوم اجتماعي در تمدن اسلامي، تهران، طرح نو.
- -----، 1386، زوال انديشة سياسي در ايران: گفتاري در مباني نظري انحطاط در ايران، ويراست جديد، چ ششم، تهران، كوير.
- غراب، ناصرالدين، ۱۳۷۶، روش‌شناسي ابن‌خلدون، پايان¬نامة كارشناسي ارشد، رشته جامعه¬شناسي، تهران، دانشكدة علوم انساني دانشگاه تربيت مدرس.
- فارابي، ۱۹۸۷، التنبيه علي سبيل السعاده، دراسه و تحقيق سحبان خليفات، عمان، الجامعه الأردنيه.
- فارابي، ۱۳۸۹، احصاء العلوم، ترجمة حسين خديوجم، چ چهارم، تهران، علمي و فرهنگي.
- كچويان، حسين و محسن صبوريان، ۱۳۹۱، «عبدالرحمن ابن‌خلدون و مفسران: بررسي آراء طه حسين، محسن مهدي و سيدجواد طباطبايي»، نظريه‌هاي اجتماعي متفكران مسلمان، ش دوم، ص 55-85.
- ملكشاهي، حسن، ۱۳۸۸، افزودة مترجم بر ترجمة فصول منتزعة فارابي، چ دوم، تهران، سروش.
- مهدي، محسن، 1383، فلسفة تاريخ ابن‌خلدون، ترجمة مجيد مسعودي، چ چهارم، تهران، علمي و فرهنگي.
- ـــــ ، ۱۳۸۹، «ابن‌خلدون» در شريف، ميان محمد، تاريخ فلسفه در اسلام، تهران، نشر دانشگاهي.
- منتظرقائم، اصغر، ۱۳۸۵، «روش‌شناسي تاريخي-تحليلي ابن‌خلدون»، نامة تاريخ‌پژوهان، ش ۶، ص 94-112.
- نصار، ناصيف، ۱۳۶۶، انديشة واقع‌گراي ابن‌خلدون، ترجمة يوسف رحيم‌لو، تهران، نشر دانشگاهي.
- هدايتي، محمد و محمدعلي شمالي، ۱۳۸۸، «جستاري در عقل نظري و عقل عملي»، معرفت فلسفي، ش 3، ص ۶۲-۲۱۳.
- Aristotle, 1991, The Complete Works of Aristotle, Edited by Jonathan Barnes, 2 vols, 4th printing (1st: 1984).
- Alatas, Syed Farid, 2006, Ibn Khaldun and Contemporary Sociology, International Sociology, November 2006, V.21(6): 782–795.
- Al-Azmeh, Aziz, 1981, Ibn Khaldun, Routledge.
- Al-Azmeh, Aziz, 1982, Ibn Khaldun in Modern Scholarship: a Study in Orientalism, Third World Center.
- Dale, Stephen Fredric, 2006, Ibn Khaldun: The Last Greek and the First Annaliste Historian, International Journal of Middle East Studies. Vol 38. No 3 (Aug., 2006), pp. 431-451.
- Groff Peter S, 2007, Islamic Philosophy A-Z, Edinburgh University Press.
Copyright © 2014 The Author(s). This article is published under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
Saboorian, Mohsen. (2014) Ibn -Khaldun and Aristotle's Modes of Sciences. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 5(1), 5-22
Mohsen Saboorian."Ibn -Khaldun and Aristotle's Modes of Sciences". Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 5, 1, 2014, 5-22
Saboorian, M.(2014) 'Ibn -Khaldun and Aristotle's Modes of Sciences', Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 5(1), pp. 5-22
