The present paper deals with one of the methods of qualitative research called "discourse analysis method". There is no clear consensus on what the nature of discourse is or what its different dimensions are. The way these discourses function and how to analyze them differ according to the different definitions and the way scientists analyze them. A discourse is simply defined as "particular way of talking about the world and understanding it". This paper deals with discourse analysis in the view of Michel Foucault a contemporary scientist, Foucault's theory about discourse analysis has undergone some changes and it is now known as Fukuyama's genealogy. This paper touches on Foucault's thoughts about discourse analysis and sheds light on the constituent elements of his discourse analysis. Also, an instance of the research in which this method is used is acted in order to show its application.
Title :درآمدی بر تحلیل گفتمان میشل فوکو؛ روشهای تحقیق کیفی
Abstract:
این مقاله به یکی از روش های تحقیق کیفی پرداخته است که از آن به «روش تحلیل گفتمان» تعبیر می شود. در این باب که گفتمان چیست و ابعاد مختلف آن کدام است، هیچ اجماع روشنی نیست و اینکه نحوهی عملکرد و تحلیل آن گفتمان ها چگونه است، طبق تعاریف و بیان ویژگی ها و زوایای مختلف گفتمان در اندیشهی دانشمندان، به تناسب چگونگی تحلیل نیز متفاوت می شود. تعریف ساده گفتمان عبارت است از: شیوه ای خاص برای سخن گفتن دربارهی جهان و فهم آن . این نوشتار به تحلیل گفتمان در اندیشهی میشل فوکو پرداخته است. نظریهی فوکو در این باب دارای تحولات و تطوراتی بوده است که به تبارشناسی فوکو معروف شده است.
در این مقاله به اختصار به اندیشه های فوکو در این باب و روشن ساختن عناصر سازندهی نظریه تحلیل گفتمان وی می پردازد. همچنین برای نشان دادن کاربرد عملیاتی این روش تحقیق، نمونه ای از تحقیق که از این روش بهره جسته است، بیان خواهد شد.
بزرگى، وحيد، ديدگاههاى جديد در روابط بين الملل، تهران، نى، 1377.
بشيريه، حسين، انديشة مدرن و پست مدرن، جزوة درسي مقطع كارشناسيارشد علوم سياسي دانشگاه تهران.
ـــــ ، دولت و جامعة مدني (گفتمانهاي جامعهشناسي سياسي)، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، 1378.
ـــــ ، سيري در نظريههاي جديد در علوم سياسي، تهران، علوم نوين، 1378.
بلیک، رید و هارولدس، ادوین، طبقهبندی مفاهیم در ارتباطات، ترجمه مسعود اوحدی، تهران، سروش، 1387.
بهرامپور، شعبانعلی، «مقدمه گردآورنده» در تحلیل انتقادی گفتمان، نوشته نورمن فرکلاف، ترجمه فاطمه پیران و دیگران، تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات رسانهها، 1379.
پايا، علي، «جايگاه مفهوم صدق در آراي فوكو»، نامه فرهنگ، ش 23، پاییز 1375، ص 52-69.
Salehi Zadeh , A.(2026) 'A Prelude to Michel Foucault's Discourse Analysis Methods of : Qualitative Research', Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 2(3), pp. 113-141
Salehi Zadeh , A. A Prelude to Michel Foucault's Discourse Analysis Methods of : Qualitative Research. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 2026; 2(3): 113-141