Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, Volume 16, Issue 4, No 64, Year 2026 , Pages 53-72

    Explicating the Distinctive Components of Acting in Ta'ziyeh as an Iranian Performative Art and Cinema

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    amir abedinpoor / PhD Student in Art Research, University of Tehran, Tehran, Iran / amir.abedinpoor@ut.ac.ir
    ✍️ Hasan / Professor, Department of Advanced Art Studies, Faculty of Visual Arts, University of Tehran, Tehran, Iran / hasan.bolkhari@ut.ac.ir
    yaghoub azhand / Professor, Department of Advanced Art Studies, Faculty of Visual Arts, University of Tehran, Tehran, Iran / Yazhaand@ut.ac.ir
    Pages: 53-72 Receive Date: 2026/02/01 Accept Date: 2026/02/01
    dor 20.1001.1.20088582.1404.16.4.2.7
    doi 10.22034/marefatefarhangi.2025.5002363
    Abstract: 
    This research elucidates the distinctive components of acting in Ta'ziyeh, as a quintessential Iranian performative art, and in cinema, as a modern global art form. By analyzing the characteristics of acting in both domains, this study delineates their constituent elements and, through comparison, identifies their divergent aspects. The objective is to delineate the differences between acting in Ta'ziyeh and cinema by describing their respective forms, with emphasis on the tools, elements, and spatial contexts inherent to each art form. Conducted through a descriptive-analytical methodology and utilizing library and archival resources, this research aims to yield reliable and valid results. The findings affirm fundamental differences between the two: the Ta'ziyeh actor must construct their technical performance in accordance with specific social, religious, and customary parameters, whereas the cinema actor's craft is shaped primarily by technological considerations and the employment of imagination and creative fantasy.
    Keywords: 
    ritual
    acting
    Ta'ziyeh
    cinema
    performance
    Islamic art
    Iranian Art
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :تبیین مولفه‌های متفاوت بازیگری در تعزیه به‌عنوان هنر نمایشی ایرانی و سینما
    Abstract: 
    پژوهش حاضر با موضوع تبیین مؤلفه‌های متفاوت بازیگری در تعزیه به‌عنوان هنر نمایشی ایرانی و سینما، تلاش می‌کند تا با واکاوی خصوصیات بازیگری در تعزیه به‌عنوان گونه‌ای از هنرهای نمایشی و درعین‌حال شاخص‌ترین شیوة نمایشی کهن ایرانی و از سویی، بازیگری در سینما به‌عنوان هنری مدرن و جهانی، به تبیین مؤلفه‌های این دو شکل از بازیگری پرداخته و با مقایسة آنها، به جنبه‌های متفاوت‌شان دست یابد. هدف، تشریح تفاوت‌های بازیگری در تعزیه و سینما بر اساس توصیف و تبیین اشکال مختلف بازیگری با تأکید بر ابزار، عناصر و فضا در جهان حاکم بر دو هنر تعزیه و سینماست. این پژوهش با روشی توصیفی ـ تحلیلی به انجام رسیده و برای جمع‌آوری اطلاعات از ابزار کتاب و آرشیوهای کتابخانه‌ای بهره گرفته است و تلاش شده که به نتایج قابل اتکا و قابل قبول دست یابد. یافته‌های پژوهش حاضر بر این اذعان دارد که ضمن وجود تفاوت‌های اساسی در بازیگری تعزیه و بازیگری در سینما، بازیگر تعزیه می‌بایست متناسب با مختصات اجتماعی، مذهبی و عرفی رفتار کرده و متأثر از آنها شیوة تکنیکی بازی خود را بنا کند و در مقابل، جنس این مختصات برای بازیگر سینما بیشتر از نوع تکنولوژیک و همچنین بهرمندی از تخیل و یا خیال خلاق است.
    Keywords: 
    آيين
    بازيگري
    تعزيه
    سينما
    نمايش
    هنر اسلامي
    هنر ايراني
    References: 
    • ابراین، ماری الن (1379). بازیگری سینما. ترجمة فخری محذوف. تهران: فرهنگ کاوش.
    • احمدی، بابک (1370). تصاویر دنیای خیالی. تهران: مرکز.
    • آدلر، استلا (1372). تکنیک بازیگری. ترجمة احمد دامود. تهران: مرکز.
    • آریخن، دانیل (1389). دستور زبان سینما. ترجمة مسعود مدنی. تهران: رهروان پویش.
    • آژند، یعقوب (1395). نمایش در دورة قاجار. تهران: مولی.
    • آژند، یعقوب (1398). نمایش در دورة صفوی. تهران: متن.
    • استوار، نورالدین (1360). فنون بازیگری در تئاتر و سینما. تهران: سروش.
    • بازن، آندره (1382). سینما چیست. ترجمة محمد شهبا. تهران: هرمس.
    • بلخاری ‌قهی، حسن (1397). عکس مهرویان خیال عارفان. تهران: فرهنگستان هنر.
    • بلوکباشی، علی (1383). تعزیه‌خوانی حدیث قدسی مصایب در نمایش آیینی. تهران: امیرکبیر.
    • پاول، مایکل (1398). کتاب مرجع بازیگری. ترجمة اردشیر مهرآبادی. تهران: نخستین.
    • پودوفکین، ف. ا. (1370). فن سینما و بازیگری در سینما. ترجمة حسن افشار. تهران: مرکز.
    • تاکر، پاتریک (1383). بازیگری در برابر دوربین‌های سینمایی و تلویزیونی. ترجمة غلامرضا طباطبایی. تهران: سمت.
    • تعاونی، شیرین (1355). تکنیک برشت. تهران: امیرکبیر.
    • چرولی، انریکو (1376). نمایش در شرق. ترجمة جلال ستاری. تهران: نمایش.
    • چلکووسکی، پیتر جی (1384). تعزیه: آیین و نمایش در ایران. ترجمة داود حاتمی. تهران: سمت.
    • خوتسکو، الکساندر (1369). تئاتر ایرانی. ترجمة جلال ستاری. تئاتر، 3(9 و 10)، 103ـ130.
    • دیدرو، دنی (1401). پارادوکس بازیگر. ترجمة پرویز احمدی‌نژاد. تهران: گیلگمش.
    • ستاری، جلال (1379). پرده‌های بازی. تهران: میترا.
    • ستاری، جلال (1387). زمینة اجتماعی تعزیه و تئاتر در ایران. تهران: مرکز.
    • عابدین‌پور، امیر (1399). عناصر دراماتیک در سینمای مستند ژان روش. پایان‌نامة کارشناسی ‌ارشد سینما. اصفهان: مؤسسة آموزش عالی سپهر اصفهان.
    • عابدین‌پور، امیر (1400). واکاوی جنبه‌های دراماتیک دیالوگ‌نویسی در فیلم‌نامة «روز واقعه» نوشتة بهرام بیضایی. مجموعه مقالات نخستین همایش ملی تجلی آیین‌های عاشورایی در هنر ایرانی. کرمان. دانشگاه شهید باهنر.
    • عزیزی، محمود (1388). تعزیه از نگاه مستشرقان. تهران: فرهنگستان هنر.
    • فلور، ویلم (1398). تاریخ تئاتر ایران. ترجمة علیرضا براتی‌مقدم. تهران: ژرف.
    • کاردولو، برت (1384). بازیگری در مقابل دوربین سینما. ترجمة مژگان منصوری. تهران: توفیق‌آفرین.
    • کارلسون، ماروین (1401). تئاتر و اسلام. ترجمة بهزاد لطفی و الهام معدنی. تهران: لِگا.
    • گوبینو، ژوزف (1369). تئاتر در ایران. ترجمة جلال ستاری. تئاتر، 3(11 و 12)، 164ـ203.
    • نیرمور، جیمز (1387). بازیگری در سینما. ترجمة حمیدرضا منتظری. تهران: دنیای تصویر.
    • وین، میشل (1367). سینما و فنون آن. ترجمة پرویز سیار. تهران: سروش.
    References: 
    • Abbott, Leslie (1994). Acting For Film and TV, Belmont. calif: Star Publishing.
    • Adams, Brian (1987). Screen Acting. Beverly Hills: Lone Eagle.
    • Caine, Michael (1990). Acting in Film. New York: Applause Theatre Book Publishing.
    • Ellen, Mary (1983). Film Acting. New York: Arco Publishing.
    • Swift, Clive (1976). The Job of Acting. London: Harrap.
    • 124 reads
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    abedinpoor, amir, , Hasan, azhand, yaghoub.(2026) Explicating the Distinctive Components of Acting in Ta'ziyeh as an Iranian Performative Art and Cinema. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 16(4), 53-72 https://doi.org/10.22034/marefatefarhangi.2025.5002363

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    amir abedinpoor; Hasan ; yaghoub azhand."Explicating the Distinctive Components of Acting in Ta'ziyeh as an Iranian Performative Art and Cinema". Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 16, 4, 2026, 53-72

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    abedinpoor, A, , H, azhand, Y.(2026) 'Explicating the Distinctive Components of Acting in Ta'ziyeh as an Iranian Performative Art and Cinema', Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 16(4), pp. 53-72

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    abedinpoor, A, , H, azhand, Y. Explicating the Distinctive Components of Acting in Ta'ziyeh as an Iranian Performative Art and Cinema. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 2026; 16(4): 53-72