Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, Volume 13, Issue 1, No 49, Year 2025 , Pages 21-40

    Methodical Pluralism in Islamic Humanities from the Perspective of Ayatollah Mesbah Yazdi

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    Gholam Reza Parhizkar / Assistant Professor, Department of Sociology, IKI / gpicac@Gmail.com
    Abstract: 
    Methodical pluralism means the acceptance and application of different and proportionate methods. This paper seeks to identify the views of Ayatollah Mesbah Yazdi on methodical pluralism in the Islamic humanities, the application of different methods and the expression of its consequences. Using a content analysis method this paper identifies and categorizes the views and then logically analyzes its consequences. Ayatollah Mesbah Yazdi, as a philosopher in the field of philosophy of Islamic humanities, discuses this issue in two general axes - principles of science and relation of sciences - and then examines descriptive and prescriptive science, Islamic humanities and methodical pluralism. While basing the appropriateness of the method with the subject, he emphasizes the need to use a variety of methods appropriate to the subject and practically accepts the use of rational, narrative and empirical methods in all three sections - principles and descriptive sciences and prescriptive sciences. Some of the consequences of his methodological point of view are: paying attention to Islamic humanities, paying attention to the philosophy of science in each field, accepting all kinds of sciences and their mutual services to each other, possibility to move towards the interdisciplinary sciences, as well as the relative acceptance and critique of modern humanities
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :کثرت‌گرایی روشی در علوم انسانی‎ اسلامی از منظر آیت‎الله مصباح‌یزدی
    Abstract: 
    کثرت گرایی روشی به معنای پذیرش و کاربست روش های مختلف و متناسب است. این نوشتار به دنبال شناسایی دیدگاه آیت الله مصباح یزدی درباره کثرت گرایی روشی در علوم انسانی اسلامی و بیان جایگاه کاربرد روش های مختلف و نیز بیان پیامدهای آن است. روش مورد استفاده، تحلیل محتوا در مقام شناسایی دیدگاه ها و دسته بندی آنها و نیز تحلیل منطقی در مقام بیان پیامدهای آن است. آیت الله مصباح یزدی به عنوان یک فیلسوف به حوزه فلسفه علوم انسانی اسلامی پای می گذارند و در دو محور کلی، مبادی علم و ترابط علوم و نیز طرح دو نوع علم توصیفی و تجویزی، علوم انسانی اسلامی و کثرت گرایی روشی را مطرح می کنند. ایشان ضمن مبنا قرار دادن تناسب روش با موضوع، به جواز بلکه لزوم استفاده از انواع روش های متناسب با موضوع می رسند و عملاً در هر سه بخش مبادی و علوم توصیفی و علوم تجویزی، استفاده از روش های عقلی، نقلی و تجربی را می پذیرند. از پیامدهای دیدگاه روشی ایشان، لزوم اهتمام به علوم انسانی اسلامی، اهتمام به فلسفه علم هر رشته، پذیرش انواع علوم و خدمات متقابل آنها به یکدیگر، امکان حرکت به سمت میان رشتگی و نیز پذیرش نسبی علوم انسانی مدرن و نقد آن است.
    References: 
    • برايمن، آلن، 1389، کمّيت و کيفيت در تحقيقات اجتماعي، ترجمة هاشم آقابيگ‌پور، تهران، جامعه‌شناسان.
    • بيات، عبدالرسول و همکاران، 1386، فرهنگ واژه‌ها، چ سوم، قم، مؤسسة انديشه و فرهنگ ديني.
    • جمعي از نويسندگان، 1397، مباني علوم انساني‎ اسلامي از ديدگاه علامه مصباح‌يزدي، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني.
    • حسين‌زاده، محمد، 1385، «علم حضوري (ويژگي‌ها، اقسام و گستره)»، معرفت فلسفي، ش 2، ص105ـ146.
    • فتحعلي، محمود و ديگران، 1390، فلسفه تعليم و تربيت اسلامي، زيرنظر محمدتقي مصباح‌يزدي، تهران، مؤسسة فرهنگي مدرسه برهان.
    • فرامرز قراملکي، احد، 1388، روش‌شناسي مطالعات ديني(تحريري نو)، چ پنجم، مشهد، دانشگاه رضوي.
    • کرسول، جان دبليو، 1398، روش هاي تحقيق ترکيبي (کمّي و کيفي) کرسول، ترجمة پگاه مطوري‌پور و ديگران، تهران، حيدري.
    • محمدپور، احمد، 1390، روش تحقيق کيفي ضد روش1، تهران، جامعه‌شناسان.
    • مصباح‌يزدي، محمدتقي، 1384، شرح برهان شفا، تحقيق و نگارش محسن غرويان، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني.
    • ـــــ ، 1389، درباره پژوهش، تحقيق و نگارش جواد عابديني، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني.
    • ـــــ ، 1391، جامعه و تاريخ از نگاه قرآن، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني.
    • ـــــ ، 1392، رابطه علم و دين، تحقيق و نگارش علي مصباح، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني.
    • ـــــ ، 1398، آموزش فلسفه، چ پنجم، قم، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني.
    • نبوي، سيدعبدالامير، 1395، «مطالعات ميان‌رشته‌اي و تکثر روش‌شناختي، برخي ملاحظات و پيشنهادها»، مطالعات ميان‌رشته‌اي در علوم انساني، دوره هشتم، ش 2، ص57ـ74.
    • ويمر، راجر و جوزف دومينيك، 1394، تحقيق در رسانه‌هاي جمعي، ترجمة كاووس سيدامامي، چ چهارم، تهران، سروش
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Parhizkar, Gholam Reza.(2025) Methodical Pluralism in Islamic Humanities from the Perspective of Ayatollah Mesbah Yazdi. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 13(1), 21-40

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Gholam Reza Parhizkar."Methodical Pluralism in Islamic Humanities from the Perspective of Ayatollah Mesbah Yazdi". Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 13, 1, 2025, 21-40

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Parhizkar, G.(2025) 'Methodical Pluralism in Islamic Humanities from the Perspective of Ayatollah Mesbah Yazdi', Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 13(1), pp. 21-40

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Parhizkar, G. Methodical Pluralism in Islamic Humanities from the Perspective of Ayatollah Mesbah Yazdi. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 2025; 13(1): 21-40