Pages:
35-54
Receive Date: 2025/04/05
Accept Date: 2025/04/05
Abstract:
Bruno Lutour, the French philosopher, anthropologist and sociologist, is a postmodernist theorist who, with the rejection of the universal validity of "social constructivism," believes in the need to focus on the social realm, along with the field of technology and nature. He has put forward the theory of "actor- network" in the field of sociology of science and technology. This theory has strong roots in structuralism and post-structuralism, and as a social theory assumes the participation of individuals, objects, and spaces within a network of social relationships. The actor- network theory argues that in addition to the human actor, non-human elements also play a role as “agents”. While presenting a brief overview of the content of the actor-network theory, this paper uses the perspective of fundamental methodology to extract and criticize its philosophical foundations. According to the research findings, this theory ignores the distinction between agency and structure, and binds the two agents of actors and networks. Ontological reductionism, anthropological and epistemological anti-nominalism, and believing in the relative existence of objects are among the main fundamental criticisms leveled at this theory.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :بررسی انتقادی مبانی معرفتی نظریه کنشگر ـ شبکه برونو لاتور
Abstract:
فیلسوف، انسان شناس و جامعه شناس فرانسوی برونو لاتور، از نظریه پردازان پسامدرن است که با رّد اعتبار عام «برساخت گرایى اجتماعى»، قائل به لزوم توجه به ساحت اجتماعی، در کنار ساحت فناورى و طبیعت است. وی، نظریه «کنشگر ـ شبکه» را در حوزة جامعه شناسی علم و فناورى مطرح کرده است. این نظریه، ریشه های نیرومندی در ساختارگرایی و پساساختارگرایی دارد و به عنوان یک نظریه اجتماعی مشارکت افراد، اشیاء و فضاها را در درون شبکه ای از مناسبات اجتماعی، مفروض گرفته است. نظریه کنشگر ـ شبکه معقتد است، افزون بر کنشگر انسانی، عناصر غیرانسانى نیز به عنوان «عامل»، نقش ایفا می کنند. این مقاله، از منظر روش شناسی بنیادین، ضمن ترسیم تصویری اجمالی از محتوای نظریه کنشگر ـ شبکه، مبادی فلسفی آن را استخراج و به بوته نقد سپرده است. بر اساس یافته های تحقیق، این نظریه با نادیده انگاشتن تمایز میان عاملیت و ساختار، دو عامل کنشگر و شبکه را به هم پیوند می زند. تقلیل گرایی هستی شناختی، انسان شناختی و معرفت شناختی ضدذات گرایی و قائل بودن به موجودیت نسبی اشیاء، از مهم ترین انتقادات مبنایی این نظریه است.
References:
- اینگولد، تیم، 1386، «از درک باستانشناسی تا انسانشناسی ادراک»، ترجمة وحید عسکرپور، نامۀ انسانشناسی، ضمیمۀ 1، ص 90ـ 108.
- بارکر، کریس، 1387، مطالعات فرهنگی نظریه و عملکرد، ترجمة مهدی فرجی، تهران، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
- پارسانیا، حمید، 1391، جهانهای اجتماعی، قم، کتاب فردا.
- ـــــ ، 1392، «نظریه و فرهنگ: روششناسی بنیادین تکوین نظریههای علمی»، راهبرد فرهنگ، ش 23، ص 7-28.
- توکل، محمد، 1390، جامعهشناسی فناوری، تهران، جامعهشناسان.
- جواديآملي، عبدالله، 1379، فطرت در قرآن، تنظيم و ويرايش محمدرضا مصطفيپور، قم، اسراء.
- ریتزر، جورج و داگلاس جی، گودمن، 1393، نظریه جامعهشناسی مدرن، ترجمة خلیل میرزایی و عباس لطفیزاده، تهران، جامعهشناسان.
- قاضی طباطبایی، محمود و ابوعلي ودادهیر، 1386، «جامعهشناسی علم فناوری (تأملی بر تحولات اخیر جامعهشناسی علم)»، نامه علوم اجتماعی، ش 31، ص 125-142.
- قمی، علیبن ابراهیم بنهاشم، 1367، تفسیر قمی، تحقیق: سیدطیب موسوی جزائری، قم، دارالکتاب.
- کرایب، یان، 1389، نظریه اجتماعی، از پارسونز تا هابرماس، ترجمة عباس مخبر، تهران، نشر آگه.
- محمدی، شادی و غلامحسين مقدم حیدری، 1391، «بازسازی و بررسی مقومات متافیزیکی نظریه عامل ـ شبکه برونو لاتور»، فصلنامه ذهن، ش 52، ص 139-172.
- مهدیزاده، محمدرضا و محمد توکل، 1386، «مطالعات علم و فناوری: مروری بر زمینههای جامعهشناسی فناوری»، برنامه و بودجه، ش 105، ص 85-124.
- ونلون، یوست، 1388، فناوری رسانهای از منظر انتقادی، ترجمة احد علیقلیان، تهران، همشهری.
- Benton, Ted, & Craib Ian, 2001, Philosophy of Social Science the philosophical foundations of social thought, Palgrave, New York.
- Brown, Stephen, & Capdevila, Rose, 1999, "Perpetuum Mobile: Substance, Force and the Sociology of Translation", In John Law and John Hassard (eds), Actor Network Theory and After Oxford: Blackwell: 26-50.
- Bruun Henrik, & Hurrinen Janne, 2003, An Integrative Framework for Studying Technological Change, Social Studies of Science 33/1, p. 95–116.
- Callon, Michel, 1999, "Actor- Network Theory", In John Law and John Hassard (eds.), Actor- Network Theory and After. Oxford: Blackwell, 181-195.
- Latour, B, 1987, Science in Action: How to follow scientists and engineers through society, Cambridge, MA: Harvard University Press.
- Latour, B, 1988, The Pasteurization of France; Trans. by A. Sheridan and J.Law; Harvard University Press, Cambridge Mass.
- Latour, B, 1988a, Mixing humans and non- humans together: the sociology of a door – closer, Social problems, v. 35 (3), p. 298-310.
- Latour, B, 1992, “One More Turn after the Social Turn: Easing Science Studies into the Non - Modern World”, In Ernan McMullin (ed), The Social Dimensions of Science; Notre Dame University Press.
- Latour, B, 1993, We Have Never Been Modern, Trans. by Catherine Porter; Harvard University Press.
- Latour, B, 1999, "On Recalling ANT", in: J. Law/J. Hassard (Hrsg.), Actor Network Theory and After, Oxford, Blackwell.
- Latour, B, 2005, Reassembling the Social: An Introduction to Actor - Network Theory (Clarendon Lectures in Management Studies), New York: Oxford University Press.
- Latour, b, 2013, An Enquiry into Modes of Existence; An Anthropology of the Moderns, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts. London: England.
- Law, J, 1992/2003, Notes on the Theory of the Actor Network:Ordering, Strategy and Heterogeneity, published by the Centre for Science Studies, Lancaster University, Lancaster LA1 4YN, at http://www.comp.lancs.ac.uk/sociology/papers/Law - Notes - on - ANT.pdf.
- Law, John, 1999, "After ANT: Complexity, Naming and Topology", In John Law and John Hassard (eds), Actor Network Theory and After Oxford: Blackwell, p. 1ـ14.
- MacKenzie, D. A, & J. Wajcman, 1999, The Social Shaping of Technology, Milton Keynes: Open University Press.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Anvari , Mohammad reza, karam allahi, Neamat.(2025) A Critical Examination of the Epistemic foundations of Actor-Network Theory by Bruno Latour. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 9(3), 35-54
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Mohammad reza Anvari ; Neamat karam allahi."A Critical Examination of the Epistemic foundations of Actor-Network Theory by Bruno Latour". Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 9, 3, 2025, 35-54
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Anvari , M, karam allahi, N.(2025) 'A Critical Examination of the Epistemic foundations of Actor-Network Theory by Bruno Latour', Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 9(3), pp. 35-54
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Anvari , M, karam allahi, N. A Critical Examination of the Epistemic foundations of Actor-Network Theory by Bruno Latour. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 2025; 9(3): 35-54