Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, Volume 7, Issue 1, No 25, Year 2025 , Pages 99-121

    Analytical Investigation into the Process of Social Interpretation of the Holy Qur’an in the Recent Century

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    Sadegh golestani / Faculty member of sociology department, IKI . / sadeq.qolestani47@yahoo.com
    Abstract: 
    This research concentrates on investigating the process of the development of social interpretation which is considered as one of the cultural-social changes in the Islamic world in the recent century. A method of conceptual analysis used in this research which is based on study of sequential and thematic interpretations. This method of interpretation can be recognized within the framework of the encounter between the Islamic world and modern world. The encounter between the Islamic world and the scientific and technical advances in the West and the backwardness in the Islamic world, have urged some social reformers to look for a remedy. Having identified the cause of the problems of the Islamic world, they realized that they have no solution other than referring to the Qur’an and reviewing it so as to fulfill man’s modern needs. Social interpretation was first established in the beginning of the fourteenth century by some interpreters like Rashid Reza and appeared in the form of the sequential interpretation of Al-Manar, and its development is still continuing taking the form of a sequential and thematic interpretation. The most important characteristics of this approach: its realistic interpretation, considering social reality in the investigation of Divine message and using a critical approach to the current state of the Islamic world, especially modern society.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :بررسی تحلیلی سیر تفسیر اجتماعی قرآن کریم در قرن اخیر
    Abstract: 
    مسئله اصلی این پژوهش، بررسی فرایند شکل گیری تفسیر اجتماعی، به عنوان یکی از تحولات فرهنگی - اجتماعی قرن اخیر در جهان اسلام است که با روش تحلیل محتوای و با مطالعه تفاسیر ترتیبی و موضوعی مفسران قرآن صورت می پذیرد. این رویکرد تفسیری، در چارچوب مواجهه جهان اسلام با جهان مدرن قابل شناسایی است. مواجهه دنیای اسلام با پیشرفت های علمی  و فنی جهان غرب، در کنار عقب ماندگی جهان اسلام، برخی از مصلحان اجتماعی را به چاره اندیشی واداشت. آنان با شناخت درد جامعه اسلامی، درمان آن را در بازگشت به قرآن و بازخوانی آن، به گونه ای که پاسخ گوی نیازهای زمانه باشد، یافتند. تفسیر اجتماعی از آغاز قرن چهاردهم توسط برخی مفسران، مثل رشیدرضا، در قالب تفسیر ترتیبی «المنار» شروع شده و سیر تکاملی آن را در قالب تفسیر ترتیبی و موضوعی تا به امروز ادامه داده است. مهم ترین ویژگی این رویکرد تفسیر واقع گرایی و ملاحظه واقعیت اجتماعی در بررسی پیام الهی و نیز رویکرد انتقادی نسبت وضعیت موجود جهان اسلام و به ویژه جامعه مدرن است.
    References: 
    • ابن‌عاشور، محمد الفاضل، 1429ق، التفسیر و رجاله، تونس، دارالسلام.
    • ابن‌منظور، محمد‌بن مکرم، 1414ق، لسان‌العرب، بیروت، دارصادر.
    • ایازی، سیدمحمدعلی، 1376، قرآن و تفسیر عصری، قم، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
    • ایمان، محمدتقی و احمد کلاته ساداتی، 1392، روش‌شناسی علوم انسانی نزد اندیشمندان مسلمان، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
    • بابایی، علی‌اکبر، 1391، مکاتب تفسیری، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
    • جوادی‌آملی، عبدالله، 1378 الف، تسنیم، قم، اسراء.
    • جوادی‌آملی، عبدالله، 1378 ب، قرآن در قرآن، قم، اسراء.
    • حوثی، سعید، 1412ق، الاساس فی التفسیر، قاهره، دارالسلام للطباعه و النشر و التوزیع.
    • ذهبی، محمدحسین، 1396ق، التفسیر و المفسرون، بی‌جا، دارالکتب الحدیثه.
    • رجبی، محمود، 1383، روش تفسیر قرآن، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
    • رشیدرضا، محمد، 1373ق، المنار، مصر، دارالمنار.
    • سبحانی، جعفر، 1360، منشور جاوید قرآن، تهران، توحید.
    • سیدقطب، 1412ق، فی ظلال القرآن، بیروت، دارلشروق.
    • شریف، محمدابراهیم، 1402ق، اتجاهات التجدید فی تفسیر القران الکریم، قاهره، دارالتراث.
    • صدر، سيدمحمدباقر، بي‌تا، سنت‌های تاریخی در قرآن، ترجمة سیدجمال موسوی، تهران، روزبه.
    • طالعي اردكاني، محمد، 1391، «روش‌شناسي انديشه اجتماعي دكتر سروش»، معرفت فرهنگي اجتماعي، ش 10، ص 97-120.
    • طباطبائی، سيدمحمدحسين، 1380، الميزان، قم، ‌جامعه مدرسین.
    • طریحی، فخرالدین، 1375، مجمع‌البحرین، تهران، کتابفروشی مرتضوی.
    • طنطاوی، بي‌تا، الجواهر فی تفسیر القرآن الکریم، بي‌جا، دارالفکر.
    • علوی مهر، حسین، 1389، آشنایی با تاریخ تفسیر و مفسران، قم، مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی.
    • غزالی، ابو‌حامد، 1403ق، جواهر القرآن و درره، بیروت، دار‌الافاق الجدیده.
    • فخررازی، محمد‌بن عمر، 1420ق، التفسیر الکبیر (مفاتيح‌الغيب)، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
    • فضل‌الله، سیدمحمدحسین، 1419ق، من وحی القرآن، بیروت، دارالملاک للطباعه و النشر.
    • قرشی، سیدعلی‌اکبر، 1371، قاموس قرآن، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
    • قرضاوی، یوسف، 1389، سبب‌شناسی تغییر فتوای در عصر حاضر، ترجمة محمد مقدس، تهران، مجمع تقریب مذاهب اسلامی.
    • مراغی، احمد‌بن المصطفی، 1985، تفسیر المراغی، بیروت، داراحیاء التراث العربی.
    • مصباح، محمدتقی، 1373، معارف قرآن، قم، مؤسسه در راه حق.
    • معرفت، محمدهادی، 1391، تفسیر و مفسران، قم، تمهید.
    • مغنیه، محمدجواد، 1424ق، الکاشف، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
    • مکارم شیرازی، ناصر و همكاران، 1374، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
    • مكارم شيرازي، 1367، پيام قرآن، قم، مدرسه الامام اميرالمؤمنين.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    golestani, Sadegh.(2025) Analytical Investigation into the Process of Social Interpretation of the Holy Qur’an in the Recent Century. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 7(1), 99-121

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Sadegh golestani."Analytical Investigation into the Process of Social Interpretation of the Holy Qur’an in the Recent Century". Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 7, 1, 2025, 99-121

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    golestani, S.(2025) 'Analytical Investigation into the Process of Social Interpretation of the Holy Qur’an in the Recent Century', Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 7(1), pp. 99-121

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    golestani, S. Analytical Investigation into the Process of Social Interpretation of the Holy Qur’an in the Recent Century. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 2025; 7(1): 99-121