Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, Volume 5, Issue 3, No 19, Year 2025 , Pages 89-113

    Secularization in Allamah Tabatabaii’s Thoughts

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    Hosein Bostan / Assistant professor of research center of seminary and university / hbostan@rihu.ac.ir
    Abstract: 
    Using the qualitative content analysis method, the present paper reviews the ideas of the great thinker of the world of Islam, Allamah Tabatabaii, about secularization and by rearranging and adding complementary points to these views tries to offer a theoretical model conforming to scientific criteria with the capacity of explaining secularization in contemporary Iran. This model includes 58 factors influencing secularization, 30 of which are extracted from Allamah’s views and 28 other factors are added by contemplation on Quranic verses and traditions. Using an anthropological approach and particularly emphasizing on man's innate tendency towards religion, the second nature of secularisim and men’s inner inclination towards worldly attractions, this model focuses on more fundamental layers of secularization. The all-comprehensiveness of the model, however, gives the capacity for incorporating an important part of factors emphasized in the theories of secularization, especially the development of scientific thinking, elements of modernization, increase in wealth, welfare and security.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :عرفی‌‌شدن در اندیشه‌ی علّامه طباطبائی
    Abstract: 
    این مقاله با به کارگیری نوعی روش تحلیل محتوای کیفی، به بازخوانی آرای اندیشمند بزرگ جهان اسلام، علّامه طباطبائی درباره‌ی مسئله‌ی عرفی شدن پرداخته و با تنسیق دوباره‌ی آنها و افزودن نکات تکمیلی به آنها، کوشیده است یک مدل نظری منطبق بر معیارهای علمی که قابلیت تبیین عرفی شدن در ایران معاصر را دارا باشد، ارائه دهد. این مدل دربردارنده‌ی 58 عامل مؤثر بر عرفی شدن است که 30 عامل از سخنان علّامه استخراج و 28 عامل از طریق تأمل در آیات و روایات به آنها افزوده شده است. مدل مزبور با در پیش گرفتن رویکرد انسان شناسانه، به ویژه با تأکید بر فطرت دین گرایی، طبیعت ثانوی دین گریزی و گرایش درونی انسان ها به جاذبه های دنیوی، بر لایه های بنیادی تر عرفی شدن متمرکز شده است. در عین حال، جامع نگری این مدل به آن این قابلیت را می دهد که بخش مهمی از عوامل مورد تأکید در نظریه های عرفی شدن، به ویژه رشد تفکر علمی، عناصری از مدرنیزاسیون و افزایش ثروت، رفاه و امنیت را نیز در خود جای دهد.
    References: 
    • نهج‌البلاغة، 1414 ق، تحقيق صبحي صالح، قم، دارالهجرة.
    • ترنر، برايان اس، 1381، وبر و اسلام با پانوشت‌هاي انتقادي، ترجمة حسين بستان و ديگران، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
    • جليلي، هادي، 1385، تأملاتي جامعه‌شناسانه دربارة سكولارشدن، تهران، طرح نو.
    • حرّعاملي، محمدبن‌الحسن، بى‌تا، وسائل الشيعه،بيروت، دار احياء التراث العربي.
    • شجاعي‌زند، علي‌رضا، 1386، «بررسي امکان همزيستي دين و مدرنيته»، نامۀ علوم اجتماعي، ش30.
    • طباطبائى، سيدمحمدحسين، بي‌تا، الميزان فى تفسير القرآن، قم، جامعة مدرسين.
    • كليني، محمدبن‌يعقوب، 1407ق، الكافي، تحقيق علي‌اكبر غفاري و محمد آخوندي، تهران، دارالكتب الاسلاميه.
    • گورسكي، فيليپ اس، 1383، مطالعة تاريخي مناقشة دنيوي‌شدن، دنيوي‌شدن در بوتة نقد، گردآوري و ترجمة محمدرضا زمردي، رشت، حق‌شناس.
    • مجلسي، محمدباقر، 1403ق، بحارالأنوار، بيروت، داراحياء التراث العربى.
    • نورى، ميرزاحسين، 1408ق، مستدرك الوسائل، لبنان، مؤسسة آل‌البيت لاحياء التراث.
    • هميلتون، ملكلم، 1377، جامعه‌شناسي دين، ترجمة محسن ثلاثي، تهران، مؤسسة فرهنگي انتشاراتي تبيان.
    • Hamilton, Malcolm B. 1995, The Sociology of Religion, London and New York, Routledge.
    • Shiner, Larry, 2010, "The Concept of Secularization in Empirical Research", Bryan S. Turner (ed.), Secularization, v.2, Los Angeles and London, Sage.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Bostan, Hosein.(2025) Secularization in Allamah Tabatabaii’s Thoughts. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 5(3), 89-113

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Hosein Bostan."Secularization in Allamah Tabatabaii’s Thoughts". Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 5, 3, 2025, 89-113

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Bostan, H.(2025) 'Secularization in Allamah Tabatabaii’s Thoughts', Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 5(3), pp. 89-113

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Bostan, H. Secularization in Allamah Tabatabaii’s Thoughts. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 2025; 5(3): 89-113