Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, Volume 5, Issue 3, No 19, Year 2025 , Pages 41-64

    The Relationship between Agency and Structure in Allamah Tabatabaii’s View

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    Nasroallah Nazari / PhD student of Quran and Social sciences course, Al-Mustafa International University / fikri310@yahoo.com
    Seyyed hosein Sharafoddin / Assistant professor of IKI / sharaf@qabas.net
    Abstract: 
    Allamah Tabatabaii, one of the pioneering and innovating thinkers in the area of social issues, made such attempts in interpreting and explaining Quranic verses that his view can be regarded as identical to most sociological discussions. Referring to his views related to social verses of the Quran, particularly the verses talking about life, book, consciousness, understanding, act, obedience, sin and common destiny for “nation”, it can be said that society as a social macro-structure has real existence and authenticity in Allamah’s view. On the other hand, since he explains human agency on the basis of innate nature, consciousness and will, it can also be said that his views is included in syncretism approach followed by an elaboration on mutual interaction between agency and structure. In order to explain this interaction, Allamah uses the concept of “shakelah i.e. structure” and believes that as structures can provide the conditions for the realization of man’s inherent and natural attitudes and in this way play an important role in the internalization of attitudes, rules, norms, etc. so individuals and social agents are able to effect the formation, change of reproduction of social structure by their own acts.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :رابطه عاملیت و ساختار از دیدگاه علّامه طباطبائی
    Abstract: 
    علّامه طباطبایی به منزله‌ی یکی از متفکران پیشتاز و مبتکر در حوزۀ مباحث اجتماعی، به گونه ای در تفسیر و تبیین آیات قرآن کریم کوشیده است که می توان دیدگاه ایشان را با بسیاری از مباحث جامعه شناختی برابر دانست. با استناد به دیدگاه های ایشان ذیل آیات اجتماعی و به ویژه آیاتی که از سرنوشت مشترک، عمر، کتاب، شعور، فهم، عمل، اطاعت و معصیت برای «امت» سخن می گوید، می توان گفت از دیدگاه علّامه جامعه به مثابه ساختار کلان اجتماعی، دارای وجود حقیقی و اصالت است. از سویی با توجه به اینکه ایشان عاملیت انسانی را بر اساس فطرت، آگاهی و اراده توضیح می دهد، همچنین می توان گفت که نظریه‌ی ایشان، در رویکرد تلفیق گرایی قرار می گیرد و متعاقب آن تعامل دوسویۀ عاملیت و ساختار توضیح داده می شود. علّامه برای توضیح این تعامل از مفهوم «شاکله» استفاده کرده و معتقد است که همان گونه که ساختارها می توانند شرایط را برای به فعلیت رسیدن گرایش های فطری و ذاتی انسان مهیا سازند و از این طریق سهم بسزایی در درونی سازی ایستارها، قواعد، هنجارها و... به عهده گیرند، همچنین افراد و عاملان اجتماعی از این توانایی برخوردارند که با نوع کنش های خویش، در ایجاد، تغییر و بازتولید ساختار اجتماعی تأثیر بگذارند.
    References: 
    • آراسته‌خو، محمد، 1381، فرهنگ اصطلاحات علمي- اجتماعي، تهران، چاپخش.
    • آگ‌برن و نيم‌کوف، 1380، زمينه جامعه‌شناسي، ترجمة ا.ح آريان‌پور، تهران، گستره.
    • باتامور تام و ويليام آوتويت، 1392، فرهنگ علوم اجتماعي قرن بيستم، تهران، ني.
    • بانگ، ماريو، 1380الف، «کل‌گرايي و فرد گرايي»، معرفت، ش 46، ص 104ـ111.
    • بانگ، ماريو، 1380ب، «کل‌گرايي و فرد گرايي»، معرفت، ش 47، ص 109ـ115.
    • بودن، ريمون، 1376، «ساخت و ساخت‌گرايي»، معرفت، ش21، ص 57ـ62.
    • پارسانيا، حميد، 1380، «چيستي و هستي جامعه از ديدگاه استاد مطهري»، علوم سياسي، ش14، ص 197ـ220.
    • پريزبي، ديويد و درک سه‌ير، 1374، جامعه، تهران، آران.
    • تميمي‌آمدي، عبدالواحدبن محمد، 1366، تصنيف غرر الحکم، قم، دفتر تبليغات اسلامي.
    • توسلي، غلام عباس، 1380، نظريه‌هاي جامعه‌شناسي، تهران، سمت.
    • جلايي‌پور، حميدرضا و جمال محمدي، 1387، نظريه‌هاي متأخر جامعه‌شناسي، تهران، نشر ني.
    • جوادي‌آملي، عبدالله، 1389، جامعه در قرآن، قم، اسراء.
    • خوانساري، جمال‌الدين، 1366، شرح غرر الحكم، تهران، دانشگاه تهران.
    • دورکيم، اميل، 1381، دربارۀ تقسيم کار اجتماعي، ترجمة باقر پرهام، تهران، نشر مرکز.
    • دورکيم، اميل، 1362، قواعد روش جامعه‌شناسي، ترجمة علي‌محمد کاردان، تهران، دانشگاه تهران.
    • ريتزر، جورج، 1384، نظريه جامعه‌شناسي در دوران معاصر، ترجمة محسن ثلاثي، تهران، نشر علم.
    • سروش، عبدالکريم، 1388، علم‌شناسي فلسفي، تهران، مؤسسه فرهنگي صراط.
    • سوزنچي، حسين، 1385، «اصالت فرد، جامعه يا هردو؛ بررسي تطبيقي آراي استاد مطهري و استاد مصباح يزدي»، قبسات، ش42، ص 41 تا 60.
    • طباطبايي، سيدمحمدحسين، 1372، الميزان في تفسير القرآن، تهران، دارالکتب الاسلاميه.
    • ـــــ ، 1374، الميزان، ترجمة سيدمحمدباقر موسوي‌همداني، قم، جامعه مدرسين.
    • ـــــ ، 1375، اصول فلسفه و روش رئاليسم، تهران، صدرا.
    • ـــــ ، 1387، روابط اجتماعي در اسلام، ترجمة محمدجواد حجتي‌کرماني، قم، بوستان کتاب.
    • عكبرى، عبدالله‌بن‌حسين، بي‌تا، ‏التبيان فى اعراب القرآن‏، عمان-رياض، بيت الافكار الدوليه.
    • فکوهي، ناصر، 1376، تاريخ انديشه و نظريه‌هاي انساني‌شناسي، تهران، نشر ني.
    • کرايب، يان، 1382، نظريۀ اجتماعي کلاسيک، ترجمة شهنار مسماپرست، تهران، آگه.
    • کسل، فليپ، 1392، چکيده آثاي آنتوني گيدنز، ترجمة حسين چاوشيان، تهران، ققنوس.
    • كلينى، محمدبن‌يعقوب‌، 1407ق، الكافي، تهران، دار الكتب الإسلامية.
    • گيدنز آنتوني، 1384، مسائل محوري در نظريه اجتماعي، کنش ساختار و تناقض در تحليل اجتماعي، ترجمة محمد رضايي، تهران، سعاد.
    • لوپز، خوزه و جان اسکات، 1385، ساخت اجتماعي، ترجمة حسين قاضيان، تهران، نشر ني.
    • ليتل دانيل، 1373، تبيين در علوم اجتماعي؛ درآمدي به فلسفه علم الاجتماع، ترجمة عبدالکريم سروش، تهران، مؤسسه فرهنگي صراط.
    • مصباح، محمدتقي، 1380، جامعه و تاريخ در قرآن، تهران، سازمان تبليغات اسلامي.
    • ـــــ ، 1372، به سوي خود سازي، قم، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني.
    • مطهري، مرتضي، 1374، مجموعه آثار، تهران، صدرا.
    • نقيب‌زاده، احمد، 1388، درآمدي بر جامعه‌شناسي سياسي، تهران، سمت.
    • وطن‌دوست، رضا، 1382، عمل در قرآن، مشهد، دانشگاه علوم رضوي.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Nazari, Nasroallah, Sharafoddin, Seyyed hosein.(2025) The Relationship between Agency and Structure in Allamah Tabatabaii’s View. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 5(3), 41-64

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Nasroallah Nazari; Seyyed hosein Sharafoddin."The Relationship between Agency and Structure in Allamah Tabatabaii’s View". Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 5, 3, 2025, 41-64

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Nazari, N, Sharafoddin, S.(2025) 'The Relationship between Agency and Structure in Allamah Tabatabaii’s View', Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 5(3), pp. 41-64

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Nazari, N, Sharafoddin, S. The Relationship between Agency and Structure in Allamah Tabatabaii’s View. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 2025; 5(3): 41-64