Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, Volume 4, Issue 3, No 15, Year 2025 , Pages 75-92

    "Professor Murteza Motahhari's Theory of "Evolution of Society and History"

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    Mahdi Abotaleby / Assistant professor of department of history and contemporary thinking, IKI / abotaleby@iki.ac.ir
    Abstract: 
    Reviewing Professor Murteza Motahhari's works on the development of society and history, the present paper seeks to elaborate on his theory of "evolution of society and history". To this end, it is worth considering the following questions: What is meant by evolution? What are the criteria for the evolution of society and history? And what is the nature of evolutionary process of history? A review of Motahhari's works indicates that "evolution of history" refers to cultivation of natural capacities of society, whose criteria are faith, ideology, and achievement of freedom and increase in awareness in society. The evolutionary process of history means that, throughout history, all societies in all times drive towards evolution. This total evolution will be acceptable if it refers to the evolution which occurs at the end of history and has the form of Mahdist society. However, it is not necessarily always acceptable as a total evolution in some junctures of history, though it is acceptable for certain historical periods.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :نظریه‌ی «تکامل جامعه و تاریخ» استاد مرتضی مطهری
    Abstract: 
    این مقاله با بررسی آثار استاد مرتضی مطهری درباره‌ی تحولات جامعه و تاریخ، به دنبال تبیین نظریه‌ی «تکامل جامعه و تاریخ» ایشان است. برای تبیین این نظریه، باید به سؤالات ذیل پاسخ داد: تکامل به چه معناست؟ معیارهای تکامل جامعه و تاریخ چیست؟ و سیر حرکت تکاملی تاریخ چگونه است؟ با بررسی آثار ایشان، به این نتیجه می رسیم که «تکامل تاریخ» به معنای به فعلیت رسیدن استعدادهای فطری جامعه است که معیار آن ایمان و ایدئولوژی و رشد آزادی و آگاهی در جامعه است. سیر تکامل تاریخ هم به این صورت است که در طول تاریخ، مجموع جوامع در مجموع زمان ها، روبه تکامل هستند. این تکامل مجموعی اگر به معنای تکامل در نهایت تاریخ و در قالب جامعه مهدوی باشد قابل پذیرش است، اما به صورت تکامل مجموعی در مقاطعی از تاریخ، همواره لزوماً قابل پذیرش نیست، اگرچه برای دوره های تاریخی خاص پذیرفتنی است.
    References: 
    • پارسانيا، حميد (1382)، چيستي و هستي جامعه از ديدگاه استاد مطهري، در: انديشه سياسي آيت الله مطهري، به كوشش نجف لك‌زايي، چ دوم، قم، بوستان كتاب.
    • طباطبائي، سيدمحمدحسين (1374)، تفسير الميزان، ترجمة سيدمحمدباقر موسوي همداني، قم، جامعه مدرسين.
    • مصباح، محمدتقي (1372)، جامعه و تاريخ از ديدگاه قرآن، چ دوم، تهران، سازمان تبليغات اسلامي.
    • مطهري، مرتضي (1349)، جاذبه و دافعه علي، تهران، صدرا.
    • ـــــ ، (1370)، فلسفه تاريخ، چ دوم، تهران، صدرا.
    • ـــــ ، (1389)، فطرت، چ بيست و يكم، تهران، صدرا.
    • ـــــ ، (1398 ق)، قيام و انقلاب مهدي از ديدگاه فلسفه تاريخ به ضميمه شهيد، چ پنجم، تهران، صدرا.
    • ـــــ ، (بي‌تا)، جامعه و تاريخ، مجموعه پنجم از مقدمه‌اي بر جهان‌بيني اسلامي، قم، جامعه مدرسين.
    • ـــــ ، (1368)، مجموعه ‏آثار، تهران، صدرا.
    • ـــــ ، (1372)، تكامل اجتماعي انسان به ضميمه هدف زندگي الهامي از شيخ الطائفه مزايا و خدمات مرحوم آية الله بروجردي، چ هفتم، تهران، صدرا.
    • ـــــ ، (1383)، فلسفه تاريخ، تهران، صدرا.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Abotaleby, Mahdi.(2025) "Professor Murteza Motahhari's Theory of "Evolution of Society and History". Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 4(3), 75-92

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Mahdi Abotaleby." "Professor Murteza Motahhari's Theory of "Evolution of Society and History"". Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 4, 3, 2025, 75-92

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Abotaleby, M.(2025) ' "Professor Murteza Motahhari's Theory of "Evolution of Society and History"', Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 4(3), pp. 75-92

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Abotaleby, M. "Professor Murteza Motahhari's Theory of "Evolution of Society and History". Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 2025; 4(3): 75-92