Pages:
27-48
Receive Date: 2025/04/03
Accept Date: 2025/04/03
Abstract:
Nowadays, the extensive debates on indigenization and Islamization of knowledge show the necessity of extracting and expounding the Islamic view on the basic issues of social sciences including sociology. However, there are two approaches to explaining the Islamic human sciences: the first is rejecting the existing achievements and establishing a new scientific paradigm and the second is making use of the existing sciences, and modifying and improving them according to Islamic teachings.
Using a documentary method based on the second approach and a comparative study as a basic research method in social sciences, the present paper elaborates on the concept of action in the light of famous western thinkers' views, the viewpoint of the Quran and traditions, and compares between them. Contrary to most western theories which have dealt with a two-variable one-dimensional analysis of action, Islam touches through its comprehensive analysis on the mental, physical, natural, and social dimensions of the development of action and considers actor, freedom, opportunity, facilities and motivation (intention) as the main basic elements of action.
چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
Title :تحلیلی بر محرک کنش با رویکرد مقایسهای بین دیدگاههای جامعهشناسان غربی و اسلام
Abstract:
امروزه طرح گستردۀ مباحثی چون بومی سازی و اسلامی سازی دانش، ضرورت استخراج و تبیین دیدگاه اسلام دربارهی مسائل اساسی علوم انسانی از جمله جامعه شناسی را بیش از پیش نمایان ساخته است. اما درتبیین علوم انسانی اسلامی، دو شیوه هست: اول نفی مطلق دستاوردهای کنونی و پایه ریزی پارادایم جدید علمی؛ دوم استفاده از علوم موجود وپالایش و تکمیل آن با بهره گیری از آموزه های اسلام.
این مقاله، با روش اسنادی بر مبنای رهیافت دوم و با رویکرد مقایسه ای که از روش های اصلی تحقیقات در علوم اجتماعی است، مفهوم کنش را در آرای اندیشوران شاخص غربی بررسی، و نظر قرآن و روایات را در این باره شرح داده، به مقایسۀ تطبیقی آنها پرداخته است. اسلام برخلاف اغلب نظریات غربی، که به نوعی تحلیل دو متغیره و یک بعدی در این خصوص پرداخته اند، با تحلیل همه جانبه از موضوع کنش، به ابعاد روانی، جسمی، طبیعی و اجتماعی در صدور کنش اشاره نموده و پنج رکن اصلی کنش را کنشگر، آزادی، فرصت، امکانات و انگیزه (نیت) دانسته است
References:
- قرآن کريم
- ــــــــــ، ترجمة عبدالمحمد آيتي (1374)، تهران، سروش.
- ــــــــــ، ترجمة سيدكاظم ارفع (1381)، تهران، مؤسسه تحقيقاتى و انتشاراتى فيض كاشانى.
- ــــــــــ، ترجمة مهدى الهى قمشهاى (1380)، قم، انتشارات فاطمه الزهراء.
- ــــــــــ، ترجمة حسين انصاريان (1383)، قم، انتشارات اسوه.
- ــــــــــ، ترجمة اصغر برزي (1382)، تهران، بنياد قرآن.
- ــــــــــ، ترجمة جلالالدين فارسي (1369)، تهران، انجام كتاب.
- ــــــــــ، ترجمة محمدمهدي فولادوند (1415)ق ، تهران، دارالقرآنالكريم.
- ــــــــــ، ترجمة علي مشکيني (1381)، قم، الهادى.
- آرون، ريمون (1387)، مراحل اساسي سير انديشه در جامعهشناسي، ترجمة باقر پرهام، تهران، علمي و فرهنگي.
- ابنشعبه حراني، حسنبن علي(1381)، تحف العقول، ترجمة بهراد جعفري، تهران، دارالكتب الإسلاميه.
- مايکل، پين (1379)، بارت، فوکو، آلتوسر، ترجمة پيام يزدانجو، تهران، نشر مرکز.
- توسلي، غلامعباس(1388)، نظريههاي جامعهشناسي، تهران، سمت.
- جامي، نورالدين عبدالرحمن(1358)، الدرَّه الفاخره، تهران، مؤسسۀ مطالعات اسلامي دانشگاه مکگيل.
- حسيني شاهعبدالعظيمي، حسينبن احمد (1363)، تفسير اثناعشري، تهران، ميقات.
- راغب اصفهانى، حسينبن محمد(1374)، مفردات الفاظ قرآن، ترجمه و تحقيق غلامرضا خسروي، تهران، مرتضوي.
- ريتزر، جورج(1387)، نظريه جامعهشناسي در دوران معاصر، ترجمة محسن ثلاثي، تهران، علمي.
- سجادي، سيدجعفر(1379)، فرهنگ اصطلاحات فلسفي ملّاصدرا، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي.
- صليبا، جميل(1366)، فرهنگ فلسفي، ترجمة منوچهر صانعى درهبيدي، تهران، حکمت.
- طبرسي، احمدبن علي(1381)، الاحتجاج، ترجمة بهراد جعفري، تهران، اسلاميه.
- فرامرزقراملکي، احد(1383)، اصول و فنون پژوهش در گستره دينپژوهي، قم، مرکز مديريت حوزۀ علميۀ.
- فرويد، زيگموند(1388)، زندگي علمي من، ترجمة عليرضا طهماسب، تهران، بينش نو.
- قرائتي، محسن(1383)، تفسير نور، تهران، مركز فرهنگى درسهايى از قرآن.
- قرشي، سيدعلي اكبر(1377)، تفسير احسن الحديث، تهران، بنياد بعثت.
- کليني، محمدبن يعقوببن اسحاق(1429ق)، الکافي، قم، دارالحديث.
- کوزر، ليوئيس(1389)، زندگي و انديشۀ بزرگان جامعهشناسي، ترجمة محسن ثلاثي، تهران، علمي.
- مجلسي، محمدباقر(1404ق)، مرآة العقول في شرح أخبار آل الرسول، تهران، دارالكتب الإسلاميه.
- مدرسي، محمدتقي(1377)، تفسير هدايت، گروه مترجمان، مشهد، بنياد پژوهشهاى اسلامى آستان قدس رضوى.
- مطهري، مرتضي(1369)، جامعه و تاريخ، تهران، صدرا.
- ـــــ، (1375)، مجموعه آثار، تهران، صدرا.
- مغنيه، محمد جواد(1424ق)، تفسيرالکاشف، تهران، دارالكتب الإسلاميه.
- طباطبائي، سيدمحمدحسين (1374)، الميزان، ترجمة سيدمحمدباقر موسوي همداني، قم، جامعه مدرسين.
- همتبناري، علي، «شخصيت و مهمترين عوامل غيروراثتي شکلگيري آن» (1386)، معرفت، ش 119، ص 101-120.
Cite this article:
RIS
Mendeley
BibTeX
APA
MLA
HARVARD
VANCOUVER
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Mirsepah, Akbar, Haqiqatiyan, Mansor, Sadeqi Amini, Mohsen.(2025) An Analysis of Action Stimulus ; a Comparative Approach to the Views of Western and Muslim Sociologists. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 3(2), 27-48
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Akbar Mirsepah; Mansor Haqiqatiyan; Mohsen Sadeqi Amini."An Analysis of Action Stimulus ; a Comparative Approach to the Views of Western and Muslim Sociologists". Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 3, 2, 2025, 27-48
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Mirsepah, A, Haqiqatiyan, M, Sadeqi Amini, M.(2025) 'An Analysis of Action Stimulus ; a Comparative Approach to the Views of Western and Muslim Sociologists', Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 3(2), pp. 27-48
APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER
Mirsepah, A, Haqiqatiyan, M, Sadeqi Amini, M. An Analysis of Action Stimulus ; a Comparative Approach to the Views of Western and Muslim Sociologists. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 2025; 3(2): 27-48