Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, Volume 15, Issue 2, No 58, Year 2025 , Pages 7-28

    The Developments of Social Thought in the Qom seminary in the Last Century

    Article Type: 
    Research
    Writers:
    ✍️ Nasroallah Aghajani / Faculty Member and Assistant Professor of Bagher al-Uloom University, Department of Social Sciences / nasraqajani@gmail.com
    doi 10.22034/marefatefarhangi.2024.5000581
    Abstract: 
    The social thought of Islamic thinkers in the Qom seminary is deeply rooted in the history of jurisprudential, theological, ruling and moral thought, but has had significant developments and growth in the last century. It is highly important to study this topic and show the capacity and originality of religious thought in the field of social thoughts. Considering the social aspects, this research aims to identify the most important axes of development of the social thought of the Qom seminary in the last century. It investigates this subject in three axes of thematic, methodological and applied developments. The wide scope of social issues, the diversity and evolution in approaches (including jurisprudence, philosophy, theology, ethics, and comparative and critical approaches), as well as the emphasis on the two elements of time and place have caused the expansion of contemporary social thoughts. Besides, the mutual interaction of the theoretical and practical fields of social thought is the third axis that shows the development of the social thought of the Qom seminary thinkers in the last century.
    چکیده و کلیدواژه فارسی (Persian)
    Title :تطورات اندیشه اجتماعی حوزه علمیه قم در یکصد سال اخیر
    Abstract: 
    اندیشه‌ی اجتماعى متفکرین اسلامى در حوزه‌ی علمیه‌ی قم، هرچند ریشه‌اى تاریخى در عمق اندیشه‌ی فقهی، کلامی، حکمى و اخلاقى آن دارد، در صدساله‌ی اخیر داراى تطورات و رشد قابل توجهى بوده است. بررسى این موضوع اهمیت بسزایى دارد و می‌تواند ظرفیت و اصالت اندیشه‌ی دینى در حوزه‌ی تفکر اجتماعى را نشان دهد. این تحقیق با توجه به زمینه‌هاى اجتماعى درصدد بازشناسى مهم‌ترین محورهاى تطور اندیشه‌ی اجتماعى حوزه‌ی علمیه‌ی قم در سده‌ی اخیر بوده و آن را در سه محور تطور موضوعی، روشى و کاربردى دنبال کرده است. گستردگى موضوعات اجتماعی، تنوع و تطور رویکردی، اعم از فقهی، فلسفی، کلامی، اخلاقى و رویکرد تطبیقى و انتقادی، و نیز تأکید بر دو عنصر زمان و مکان، سبب گسترش اندیشه‌هاى اجتماعى معاصر شده است. همچنین تعامل دوسویه‌ی حوزه‌ی نظرى اندیشه‌ی اجتماعى با ساحت عملى آن، محور سومى است که نشان‌دهنده‌ی تطور اندیشه‌ی اجتماعى متفکرین حوزه‌ی قم در قرن اخیر است.
    References: 
    • آقاجانی، نصرالله، 1401، «تفکر اجتماعى در غرب‌شناسى از منظر علامه طباطبائی»، اسلام و مطالعات اجتماعی، ش 2، ص 99-115.
    • بوستان کتاب، 1376، شکوه فقاهت (یادنامه مرحوم آیت‌الله حاج آقا حسین بروجردی)، قم، دفتر تبلیغات اسلامی.
    • پیروزمند، علیرضا، 1392، تحول حوزه علمیه و روحانیت در گذشته و حال، قم، کتاب فردا.
    • جعفریان، رسول، 1380، رسائل حجابیه (دفتر اول)، قم، دلیل ما.
    • رهدار، احمد، 1390، غرب‌شناسى علماى شیعه در تجربه ایران معاصر، قم، بوستان کتاب.
    • شاه‌آبادی، محمدعلی، 1386، شذرات‌المعارف، قم، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
    • شمس، سید محمدکاظم و همکاران، 1386، مؤسس حوزه (یادنامه حضرت آیت‌الله عبدالکریم حائری)، چ دوم، قم، بوستان کتاب.
    • شیرخانی، علی، 1384، تحولات حوزة علمیة قم پس از پیروزى انقلاب اسلامی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
    • صالحی، حمید، 1396، دو گانه‌؟ حوزه نجف و حوزه قم، تهران، مؤسسة مطالعات اندیشه‌سازان نور.
    • صنعتی، رضا، 1383، مصباح دوستان، چ دوم، قم، هماى غدیر.
    • طباطبایى بروجردى، آقا حسین‏، 1416ق، البدر الزاهر فى صلاة الجمعة و المسافر، تحقیق شیخ حسینعلى منتظری، چ سوم، قم، آیت‌الله منتظرى‏.
    • طباطبائی، سیدمحمدحسین، 1390ق، المیزان فى تفسیر القرآن، چ دوم، بیروت، مؤسسة الأعلمى للمطبوعات.
    • موسوی‌خمینی، سیدروح‌الله، بی‌تا، صحیفه امام، تهران، مؤسسة تنظیم و نشر آثار امام خمینى.
    • نجفی، موسى و موسى فقیه حقانی، 1381، تاریخ تحولات سیاسى ایران، تهران، مؤسسة مطالعات تاریخ معاصر ایران.
    • واعظ‌‌‌زاده خراسانی، محمد، 1379، حیاه الأمام البروجردی، قم، مجمع جهانى تقریب بین مذاهب اسلام.
    Cite this article: RIS Mendeley BibTeX APA MLA HARVARD VANCOUVER

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Aghajani, Nasroallah.(2025) The Developments of Social Thought in the Qom seminary in the Last Century. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 15(2), 7-28 https://doi.org/10.22034/marefatefarhangi.2024.5000581

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Nasroallah Aghajani."The Developments of Social Thought in the Qom seminary in the Last Century". Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 15, 2, 2025, 7-28

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Aghajani, N.(2025) 'The Developments of Social Thought in the Qom seminary in the Last Century', Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 15(2), pp. 7-28

    APA | MLA | HARVARD | VANCOUVER

    Aghajani, N. The Developments of Social Thought in the Qom seminary in the Last Century. Ma`rifat-e Farhangi Ejtemai, 2025; 15(2): 7-28