مطالعه ميزان سرمايه اجتماعي كاربران ايراني اينستاگرام

سال نهم، شماره چهارم، پياپي 36، پاييز 1397

حميد عبداللهيان / استاد گروه علوم ارتباطات اجتماعي دانشکده علوم اجتماعي دانشگاه تهران، habdolah@ut.ac.ir
محمدرضا زهرايي / دانشجوي دکتري جامعه‌شناسي پيام‌نور تهران واحد تحصيلات تکميلي، mrzahrai@yahoo.com
چکيده
اينستاگرام، شبکه اجتماعي مجازي اشتراک‌گذاري عکس و فيلم بر روي تلفن همراه است. با وجود حدود 5/23 ميليون کاربر ايراني در اينستاگرام، معلوم نيست که فعاليت در اينستاگرام، موجب ايجاد منافع حاصل از روابط کاربران مي‌شود يا خير؟. براين‌اساس، فرضيه پژوهش اين است: به نظر مي‌رسد، سرمايه اجتماعي توليد شدة کاربرانِ اينستاگرام، نسبت به سرمايه اجتماعي غيرکاربرانِ اينستاگرام بيشتر است. براي آزمون فرضيه، دو گروه کاربران ايراني اينستاگرام و ايرانيان غيرکاربر اينستاگرام، داراي تلفن هوشمند متصل به اينترنت را به‌عنوان جامعه آماري براي مقايسه سرمايه اجتماعي در نظر گرفتيم. بر مبناي تعريف پوتنام، سرمايه اجتماعي را داراي ابعاد، سرمايه اجتماعي پيوندبخش، سرمايه اجتماعي پيوندمدار و اعتماد در نظر گرفتيم. روش گردآوري داده‌ها، روش پيمايش آنلاين وارونه است. حجم نمونه با روش تعيين حجم نمونه براي جوامع کلان، 1033 تعيين شد. لينک پرسش‌نامه براي 15000 ايميل ارسال شد. مقايسه ميانگين‌ها، گوياي اين است که ميانگين‌هاي سرمايه اجتماعي دو گروه عضو در اينستاگرام و غيرعضو در اينستاگرام، تفاوت معناداري با يگديگر نداشته است، اين بدين‌معناست که سرمايه اجتماعي مجازي افراد عضو در اينستاگرام، بيشتر از سرمايه اجتماعي افراد غير عضو نيست، همچنين سرمايه اجتماعي مجازي پيوندبخش و پيوندمدار با اين دو بعد سرمايه اجتماعي افراد غيرکاربر اينستاگرام تفاوتي ندارد، ولي ميزان اعتماد در محيط واقعي، بيشتر از محيط اينستاگرام است. اين کاهش اعتماد در اينستاگرام، به نظر ناشي از عدم مجاورت فيزيکي در اين محيط مجازي است.
کليدواژه‌ها: سرمايه اجتماعي، تلفن همراه هوشمند، اينستاگرام، شبکه‌هاي اجتماعي مجازي، اعتماد.