نمودهاي فضايي مدرنيته در شهر يزد و پيامدهاي اجتماعي آن

سال هشتم، شماره چهارم، پياپي 32، پاييز 1396

فرهاد نصرتي‌نژاد / استاديار جامعه‌شناسي، دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي، تهران، ايران                               Farhad.nosrati@gmail.com

محمدرضا شعبان‌زاده / کارشناس ارشد جامعه‌شناسي، دانشگاه پيام‌نور تهران، واحد پرند                                 rezashabanzade@yahoo.com

دريافت: 19/04/1396 ـ پذيرش: 14/10/1396

چکيده

ورود مدرنتيه در شهر يزد به لحاظ فضايي، ساختاري چندبخشي در اين شهر به وجود آورده و به لحاظ اجتماعي، مناسبات جامعه يزد را دچار دگرگوني‌ کرده است. از اين منظر، در شهر يزد حتي در بخش‌هايي که هنوز ساختار فضايي آن سنتي است، مناسبات خانوادگي و خويشاوندي تغيير کرده و از نظر محتوايي رنگ و بويي شبه مدرن گرفته است. هدف اين پژوهش، بررسي نمودهاي فضايي مدرنيته و نسبت‌هاي قابل مشاهده اجتماعي آن در شهر يزد است. داده‌ها از طريق مطالعات اسنادي، مشاهدات ميداني و مصاحبه نيمه‌ساخت يافته جمع‌آوري شده، به صورت کيفي مورد تجزيه‌و‌تحليل قرار گرفته است. نمونه آماري در بخش مصاحبه‌ها، شامل 15 خانواده از فضاهاي سنتي و 15 خانواده از فضاهاي مدرن مي‌باشد که با لحاظ تفاوت‌هاي شغلي، سني، جنسي و وضعيت تأهل از فضاهاي مختلف شهر يزد، با استناد به قاعده اشباع انتخاب شده‌اند. نتايج نشان مي‌دهد که نمودهاي فضاهايي مدرنيته در شهر يزد، به چهار بخش قابل تقسيم‌بندي است: فضاهاي در حال گذار، فضاهاي هيبريدي، فضاهاي مدرن و فضاهاي سنتي. همچنين در فضاهاي مدرن و سنتي، نسبت‌هاي قابل مشاهده‌اي از روابط اجتماعي متناسب با آن فضا وجود دارد.

کليدواژه‌ها: فضا، مدرنيته، شهر، پيامدهاي اجتماعي، يزد.