تأملي درباره بايسته‌هاي رسانه‌هاي ارتباط‌ جمعي در مسير توليد علوم انساني اسلامي

سال دوم، شماره سوم، تابستان 1390، صفحه 5 ـ 32
Ma'rifat-i Farhangi Ejtemaii, Vol. 2. No. 3, Summer 2011

سعيد خورشيدي*

چكيده‌

معرفت‌شناسان و فيلسوفان علم با اتخاذ رويکردي منطقي ـ فلسفي سعي در شناخت و تبيين ماهيت علم دارند. اما جامعه‌شناسان علم و معرفت تلاش دارند تا دلايل و چگونگي تکوين علم در ظرف ذهن و آگاهي عالِم و همچنين در ظرف فرهنگ و آگاهي‌جمعي جامعه را بررسي نمايند.
رسانه‌هاي جمعي همچون هر پديدة اجتماعي ديگر بر فرايند توليد علم اثر مي‌گذارند. مطالعه‌ء نحوة اثرگذاري رسانه‌هاي جمعي بر توليد علم ديني، مستلزم فراهم کردن سه مقدمه است: 1. اختيار تعريف منقحي از علم ديني؛ 2. اتخاذ تبييني از نحوة توليد علم ديني توسط عالم و همچنين پذيرفته شدن آن به عنوان علم در جامعه‌؛ 3. توجه به نظريات مطرح در حوزة اثرات رسانه‌ بر فرد و اجتماع.
اين مقاله با بررسي عوامل معرفتي و غيرمعرفتي دخيل در فرايند توليد علم ديني و نيز مروري بر چند نظرية مطرح‌ در حوزة «اثرات رسانه‌اي»، بر نقش رسانه‌ها در فرايند توليد علوم انساني اسلامي تأكيد دارد.

كليدواژه‌ها: علوم انساني‌ اسلامي، توليد علم ديني، نظريه‌هاي اثرات رسانه‌اي، علم نافع، جهان‌بيني، تعامل علم و عمل.