مسئله قرائت‌هاي مختلف در رويكرد اجتهادي به علوم انساني و اجتماعي و نسبت آن با هرمنوتيك

سال سيزدهم، شماره چهارم، پياپي 52، پاييز 1401، ص 65ـ82

محمدمهدي نادري قمي / استاديار گروه مديريت مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني(ره) naderi@qabs.net      
دريافت: 20/01/1401 ـ پذيرش: 24/03/1401

چکيده
از جمله روش‌هايي که در توليد و تدوين علوم انساني و اجتماعي اسلامي به‌کار گرفته مي‌شود روش «اجتهادي» است. عوامل گوناگوني موجب مي‌شود محققان علوم انساني و اجتماعي اسلامي هنگام به‌کارگيري روش «اجتهادي» و برداشت از آيات و روايات اختلاف‌نظر پيدا کنند و قرائت‌هاي مختلفي از ديدگاه اسلام در آن مسئله ارائه نمايند. از سوي ديگر، پذيرش مباني هرمنوتيک در خوانش متن و فهم و برداشت از آن نيز مستلزم پيدايش و پذيرش قرائت‌هاي مختلف از متن است. ازهمين‌‌رو پرسشي که مطرح مي‌شود اين است که درباره علوم انساني و اجتماعي اسلامي، در صورت بروز پديده قرائت‌هاي مختلف چه بايد کرد؟ آيا بحث قرائت‌هاي مختلف در روش «اجتهادي» همان قرائت‌هاي مختلفي است که در اثر خوانش هرمنوتيکي متن پيش مي‌آيد يا با آن متفاوت است؟ مقاله پيش‌رو کوشيده است نشان دهد که اختلا‌ف‌نظر در برداشت از آيات و روايات، به اختلاف در عواملي همچون متن‌شناسي، ميزان و نحوه استنطاق از متن، زبان متن، ميزان دخالت دادن معارف بيرون از متن، امکان تقسير متن به متن، و قراين مربوط به کلام بازمي‌گردد و به آنچه در هرمنوتيک فلسفي و رايج مطرح مي‌شود ربطي ندارد.

کليدواژه‏‌ها: روش اجتهادي، قرائت‌هاي مختلف، هرمنوتيک، علوم انساني و اجتماعي اسلامي.
 

سال انتشار: 
1401
شماره مجله: 
52
شماره صفحه: 
65