بررسي نظرية انتقادي تكنولوژي فينبرگ از منظر حكمت اسلامي با تأكيد بر آثار شهيد مطهري

عدم نمايش در فروشگاه: 
نمايش در فروشگاه

عليرضا محدث / دكتراي فلسفه علوم اجتماعي، دانشگاه باقرالعلوم عليه السلام    mohaddesalireza@gmail.com
دريافت: 14/11/1399 ـ پذيرش: 05/04/1400
چکيده
فينبرگ ازجمله فيلسوفان تکنولوژي است که مي‌کوشد در قالب «تئوري انتقادي تکنولوژي» دو ويژگي مکانيسم ارزش‌باري و چگونگي انتقادپذيري تکنولوژي را تبيين کند. انديشة انتقادي و ظرفيت‌هاي موجود در فلسفة تکنولوژي او، موجب شد تا نظرية وي از منظر حکمت اسلامي مورد بررسي قرار گيرد. در تعقيب اين هدف، نخست نظرية ابزارسازي وي با روش اسنادي ـ کتابخانه‌اي تشريح و در قالب نموداري صورت‌بندي‌شده، آن‌گاه با روش تحليلي عقلي، مواضع تعامل و تقابل آن با مباني حکمت اسلامي با تأکيد بر آثار شهيد مطهري بررسي گرديده است. توجه به ارزش‌باري و انتقادپذيري تکنولوژي و اجتناب از نگرش ابزاري، ذات‌انگاري و برساخت‌گرايي اجتماعي، برخي از يافته‌ها در موضع تعامل است. اختلاف در الگوي تصرف مطلوب در طبيعت به‌عنوان مهم‌ترين منبع تغذية تکنولوژي و اختلاف در منشأ ارزش‌هاي بارگذاري‌شده در مرحلة طراحي سامانه‌هاي تکنيکي، پاره‌اي از يافته‌هاي اين تحقيق در موضع تقابل است. اين تقابل، پاره‌اي از نقدهاي پيامدي چون بازگشت به قفس آهنين در ساية بر ساختي بودن مطلق ارزش‌ها، قداست‌زدايي از ارزش‌ها و فروکاستن آنها به ارزش‌هاي زيست‌محيطي و مهندسي را به‌دنبال دارد.
کليدواژه‌ها: تئوري انتقادي تکنولوژي، نظرية ابزارسازي، حکمت اسلامي، رابطة غايي، رابطة فاعلي.
 


 

سال انتشار: 
1400
شماره مجله: 
47
شماره صفحه: 
45