بررسي رابطة اخلاق سازماني و معنويت سازماني

سال نهم، شماره چهارم، پياپي 36، پاييز 1397

محسن منطقي / استاديار گروه مديريت مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره، manteghi@qabas.net
چکيده
انديشمندان سازمان با هدف تأمين خلأ‌هاي ناشي از قوانين و مقررات، به دنبال راهکارهاي توسعه اخلاق و معنويت در سازمان‌ها هستند. معنويت سازماني، مي‌تواند در حل مشکلات سازماني کارگشا باشد. با سازگاري بين اخلاق و معنويت، مي‌توان زمينة موفقيت بيشتري براي سازمان را فراهم آورد. اين پژوهش، از نظر هدف کاربردي و از نظر ماهيت کيفي است و رويکرد آن، بر اساس مقياس کيفي «طيف آزگود» است. طيف آزگود، براي شناسايي تمايز معنايي بين دو متغير به کار مي‌رود. در اين روش، با مقياس قرار دادن مفهوم شناخته شده اخلاق، در کنار مفهوم کمتر شناخته شده معنويت، مي‌توان سازه‌هاي مشترک آنها را شناخت. در تحقيقات انجام شده، سنجه‌هاي متعددي از اخلاق و معنويت سازماني، که بيان‌کنندة آنها بودند، شناسايي و تدوين شد. سپس، سنجه‌هاي که داراي ابعاد يا معاني مشترک بودند، با هم ادغام و دسته‌بندي گرديد. نتايج تحقيق نشان مي‌دهد که قرابت بسياري بين اين دو مفهوم وجود دارد، به‌گونه‌اي‌که تقويت معنويت سازماني، از مسير اخلاق سازماني ميسر است. چنان‌که پس از تحليل و ادغام سنجه‌ها، پنج مقولة اساسي باورهاي اخلاقي و باورهاي معنوي، هوش اخلاقي و هوش معنوي، اسوه‌هاي اخلاقي و اسوه‌هاي معنوي، گرايش‌هاي اخلاقي و گرايش‌هاي معنوي؛ و پايبندي عملي به اخلاق و معنويت، به دست آمد. در بين مقوله‌‌ها، اسوه‌هاي اخلاقي و معنوي و باورهاي اخلاقي و معنوي، بيشترين تأثير را در تقويت اخلاق و معنويت سازماني دارند.
کليدواژه‌ها: اخلاق سازماني، معنويت سازماني، طيف آزگود، مديريت و سازمان.