روش‌شناسي علم اجتماعي؛ با تأكيد بر تفسير اجتماعي الميزان

سال نهم، شماره دوم، پياپي 34، بهار 1397

صادق گلستاني / استاديار گروه جامعه‌شناسي، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    sadeq.qolestani47@yahoo.com
دريافت: 24/12/1396 ـ پذيرش: 01/03/1397
چكيده
روش‌شناسي، از مسائل بنيادين مربوط به علم اجتماعي شمرده مي‌شود. اين مسئله، سهم زياد در توليد علم اجتماعي و فهم نظريه‌هاي اجتماعي و داوري دربارة آنها دارد. اهميت اين مسئله موجب شده تا مناقشات روش‌شناختي همواره در علم اجتماعي وجود داشته باشد؛ نزاع روش‌شناختي تفسيري و تبييني، فردگرايي و جمع‌گرايي از جمله آن است. اين مقاله در پي پاسخ به اين پرسش است که تفسير اجتماعي الميزان، چه مسيري را براي شناخت اجتماعي معتبر مي‌شمرد؟ آيا الميزان تنها بر روش تجربي در علم اجتماعي تأکيد مي‌روزد؟ کدام‌يک از رويکرد فردگرايانه، يا جمع‌گرايانه را در علم اجتماعي بر‌مي‌گزيند؟ شيوة تفهمي و تبييني، از چه جايگاهي در روش‌شناسي الميزان برخوردار است؟ پاسخ به اين مسئله در اين پژوهش، با روش توصيفي و تحليلي و يا رويکرد الميزاني کسب معرفت در علم اجتماعي در سه سطح معرفي مي‌گردد. اين رويکرد، به روش تجربي در علم اجتماعي بسنده نمي‌کند، بلکه شامل روش عقلي و شهودي، در کنار روش تجربي معتبر و رويکرد کثرت‌گرايانه- تبيين فردگرايي و جمع‌گرايي روش‌شناختي، همراه با به‌کارگيري شيوة تبييني و تفهمي را در علم اجتماعي ضروري مي‌داند.
كليدواژه‌ها: روش‌شناسي، کثرت‌گرايي، تبييني، تفسيري، تجربي، مباني معرفتي.