واكاوي مؤلفه هاي رويكرد انتقادي و آسيب شناسي فرهنگي به علوم انساني– اجتماعي؛ از ديدگاه رهبر انقلاب اسلامي

سال هشتم، شماره دوم، پياپي 30، بهار 1396

*ايمان عرفان منش / دانشجوي دکتري تخصصي جامعه شناسي فرهنگي دانشگاه تهران erfanmanesh@gmail.com

غلامرضا جمشيديها / استاد گروه علوم اجتماعي اسلامي دانشگاه تهران                                   gjamshidi@ut.ac.ir

دريافت: 16/09/1395 ـ پذيرش: 21/01/1396

چکيده

طي دهه هاي اخير، مواجهۀ کشورهاي اسلامي با علوم انساني غرب موجب شکل گيري نظرياتي پيرامون اتخاذ الگويي براي ايجاد تحول در اين علوم گرديد. راهبرد متناسب در قبال منافع استعمار فرهنگي و سلطۀ علمي کشورهاي غربي، نيازمند واکاوي ابعاد آسيب زاي فرهنگي علوم انساني کنوني است. براين اساس، رهبر انقلاب اسلامي در سه دهۀ اخير، بيانات قابل تأملي دربارۀ علوم انساني مطرح کرده اند که مي توان آنها را در قالب رويکرد انتقادي و آسيب شناسي فرهنگي کشف و صورت بندي کرد. اين مقاله، تلاش مي کند با روش پژوهش اسنادي و رهيافت تحليلي- نظري شهيد مطهري دربارۀ ارتباط مفهومي و نظري ميان علوم انساني، فرهنگ و دين، دو محور اساسي از آن رويکرد آسيب شناسانه را تدوين نمايند: 1. بر اساس نگرشي مجموعه اي نسبت به رابطۀ نظام اجتماعي با علوم انساني- اجتماعي، اين علوم به عنوان عرصۀ نفوذ جهان بيني ها و تهاجم فرهنگي غرب نگريسته شده است؛ 2. الگوي فرهنگي انتقادي در رويارويي با علوم انساني غرب، که حاوي ملزوماتي براي جهت گيري علمي فرهنگي به شمار مي رود، استخراج شده است.

کليدواژه ها: آسيب شناسي، فرهنگ، علوم انساني، غرب، اسلام، رهبر انقلاب اسلامي.