نقد و بررسي نگرش ابزاري به فناوري مدرن؛ بر اساس ديدگاه حلقه انتقادي فرانكفورت و فلسفة صدرالمتألهين

سال هفتم، شماره چهارم، پياپي 28، پاييز 1395

 

رضا ملايي / دانشجوي دكتري فلسفة علوم اجتماعي دانشگاه باقرالعلوم عليه السلام  tamhid1359@gmail.com

دريافت: 21/12/1394 ـ پذيرش: 11/5/1395

چكيده

در اين نوشتار ابتدا نگرش ابزاري به فناوري مدرن از طريق بيان مباني معرفت‌شناختي و غايي آن معرفي گرديده و به آثار و لوازم اين نگاه به فناوري مدرن اشاره خواهد شد. از آن پس نگرش ابزاري بر اساس رويکرد فرهنگي حلقه انتقادي فرانکفورت به علم و فناوري نقد شده، و از اين منظر مقولات فرهنگي‌اي همچون مقوله سلطه صورت و ذات فناوري مدرن معرفي گرديده و به آثار و لوازم اين نگاه به فناوري مدرن اشاره خواهد شد. در پايان بر اساس نگاه فلسفه متعاليه از طريق نقد مباني معرفت‌شناختي و غايي نگرش ابزاري به فناوري مدرن، رويکرد انتقادي فلسفه متعاليه نسبت به اين نگرش تبيين مي‌گردد. از اين منظر، طبيعت هستي‌اي داراي آگاهي است که به کنش انسان مدرن و فناوري‌هايش آگاهي داشته و واکنش نشان مي‌دهد، واکنشي که طبق سنن الهي رقم خورده و در مقابل رويکرد اومانيستي انسان مدرن در چهره بروز فجايع زيست‌محيطي، قهر الهي را به نمايش مي‌گذارد.

کليدواژه‌ها: فناوري، علم، فرهنگ، طبيعت، فرانکفورت، فلسفة متعاليه.