نقش فرهنگ و ساختارهاي فرهنگي در تحولات جمعيتي

سال ششم، شماره اول، پياپي 21، زمستان 1393

سيدحسين شرف الدين / استاديار مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره  sharaf@qabas.net

اسماعيل چراغي کوتياني / دانشجوي دکتراي جامعه شناسي مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره                                       kotiani@yahoo.com

دريافت:01/05/1393- پذيرش: 05/12/1393

چکيده

جمعيت و تحولات آن، محور همة سياست گذاري هاي کلان است و غفلت از آن، پيامدي جز نابساماني در ساحت هاي مختلف جامعه نخواهد داشت. اين تحولات متأثر از عوامل گوناگوني هستند که هر کدام فراز و نشيب هايي را براي جمعيت توليد مي کنند. در اين ميان نقش فرهنگ و ساختارهاي فرهنگي از اهميت بالايي برخوردار است. در اين پژوهش كوشيده ايم تا با روش اسنادي و کتابخانه اي به تبيين نقش فرهنگ در فرايندهاي سه گانة باروري، مرگ ومير و مهاجرت بپردازيم. يافته هاي پژوهش حاکي از آن است که عناصر فرهنگي چون سطح سواد و تحصيلات، دين و مذهب، تغييرات هويتي و نگرشي، ايدة ترجيح جنسي و ارزشمندي فرزندداري در باروري تأثير دارند. از سوي ديگر مرگ ومير نيز به نوعي متأثر از ابعاد فرهنگي چون سطح تحصيلات، ميزان اطلاعات، سطح دين داري، الگوي تربيت، سبک زندگي و خرده فرهنگ هاي قوميتي و نژادي والدين است. اين پژوهش همچنين بر نقش دين و دگرگوني هاي بينشي و ارزشي در فرايند مهاجرت تأکيد مي کند.

کليدواژه ها: فرهنگ، ساختار فرهنگي، جمعيت، باروري، مرگ ومير، مهاجرت.