بازكاوي و نقد نظريه‌ها و سياست‌هاي جمعيتي؛ با تأكيد بر سياست جمعيتي اخير ايران

 سال چهارم، شماره دوم، پياپي 14، بهار 1392، ص 145 ـ 172

Ma'rifat-i Farhangī Ejtemaii Vol.4, No.2, Spring, 2013

محمد فولادي / استاديار موسسه آموزشي پژوهشي امام خميني(ره)                           fooladi@iki.ac.ir

دريافت: 10/ 5/ 1392ـ پذيرش: 9/ 9/ 1392

چكيده: ميان ثبات و يا تغييرات جمعيت و برنامه‌ريزي براي توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي رابطه وجود دارد؛ زيرا اصولاً، بدون اطلاعات كامل جمعيت‌شناختي، امكان برنامه‌ريزي براي توسعه وجود ندارد. در هر جامعه‌اي جمعيت از نظر رشد و يا عدم رشد، مراحل ثبات، سكون، بسط و توسعه، سكون مجدد و سقوط جمعيتي را سپري مي‌كند. چند ديدگاه در خصوص تغييرات جمعيتي وجود دارد: نظريات افزايش، كاهش، ثبات و تناسب جمعيتي. پذيرش هريك از اين نظريات، مستلزم داشتن سياست مناسب جمعيتي است. رويكرد و گفتمان حاكم و سياست جمعيتي پس از انقلاب بر ايران اسلامي، بر كاهش جمعيت مبتني بوده است. اما اينك كشور ما، رويكرد سياست افزايش جمعيت را در پيش گرفته است.  اين مقاله، با واكاوي و نقد نظريات و سياست‌هاي جمعيتي، نظرية «تناسب جمعيت» را متناسب شرايط اقليمي كشور پيشنهاد مي‌كند. همچنين سياست راهبردي جمعيت در اسلام، فزوني كمّي و كيفي جمعيت، با توجه به شرايط اقليمي و امكانات موجود، با هدف كسب قدرت جامعه اسلامي و تحقق هدف خلقت مي‌باشد.

كليدواژه‌ها: جمعيت، ثبات جمعيت، افزايش جمعي، تناسب جمعيت، رژيم جمعيتي، سياست راهبردي جمعيت.