تأثيرات تغييرات جمعيت؛ مقياس اقتصاد و فناوري بر فرايند رشد اقتصادي

سال چهارم، شماره اول، زمستان 1391، ص 63 ـ 80

Ma'rifat-i Farhangi Ejtemaii, Vol.4, No.1, Winter 2012-13

رحيم دلالي اصفهاني* / مجيد مويدي ** / عظيمه‌سادات حسيني***

چکيده

از جمله متغيرهاي بسيار مؤثر براي توضيح تفاوت نرخ رشد اقتصادي در ميان کشورهاي مختلف، سطح و ميزان تغييرات جمعيت هر اقتصاد است. اهميت مبحث در نظريه‌ها و مدل‌هاي رشد اقتصادي، بدين‌سبب است که در همة فعاليت‌هايي که در قلمرو علم اقتصاد قرار مي‌گيرد، انسان در جايگاه عنصر اصلي و پايه‌اي مطرح است؛ زيرا همة فعاليت‌هاي اقتصادي، اعم از توليد کالاها، مصرف، سرمايه‌گذاري، کشف ايده‌هاي جديد و تربيت انسان جديد براي انجام اين فعاليت‌ها و... الزاماً به حضور و وجود انسان نياز دارد.

پژوهش پيش‌رو، در پي تحليل اين موضوع است که در اقتصادهاي جديد که بيش از پيش متکي به دانش و انباشت آن و پيشرفت فناوري شده‌اند، نتايج مثبت و مزيت‌هاي ناشي از وجود جمعيت بزرگ‌تر در يک کشور، چگونه مي‌تواند نمايان شود. افزون بر اين، براي شکوفا شدن اين نتايج، ايجاد چه زمينه‌هايي لازم است.

همچنين در اين پژوهش، نخست با تبيين يک مدل، اثر جمعيت بزرگ‌تر بر توانايي يک اقتصاد را براي کشف ايده‌ها و توليدات جديد نشان مي‌دهيم و در مدل دوم، مزيت يک اقتصاد با مقياس بزرگ‌تر را براي گسترش نوآوري‌ها در گسترة اقتصاد تصوير مي‌كنيم. نتايج به‌دست‌ آمده از اين پژوهش نشان مي‌دهد که هر اقتصادي براي توانايي در کشف ايده‌هاي جديد در بلندمدت، ضرورتاً احتياج به جمعيت بزرگ‌تر دارد. افزون بر اين، وجود مقياس بزرگ‌تر يک اقتصاد و بازار بزرگ‌تر نيروي کار، سبب ميشود که نوآوري در شيوه‌هاي توليد، سريع‌تر در گسترة اقتصاد انتشار يابد و با اين روش نرخ رشد اقتصادي، با شتاب بيشتري در زمان رشد يابد.

كليدواژه‌ها: جمعيت، مقياس اقتصاد، رشد اقتصادي، فناوري، اثر اندازة بازار، تغييرات فني مهارت‌محور.