TY  - JOUR
    ID  - 5003812
    TI  - انواع ساختار و انواع عاملیت:  تلفیقی نظری برای مطالعه سازمان‌های اجتماعی کار
    JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
    JA  - 13
    LA  - fa
    SN  - 2008-8582
        AU  - bayat, abolhamid
      AD  - 
          AU  - entezari, ali
      AD  - 
          AU  - aalizad, esmaeil
      AD  - 
        Y1  - 2027
    PY  - 2027
    VL  - 18
    IS  - 3
    SP  - 
    EP  - 
  KW  - عاملیت و ساختار
KW  - نظریه اجتماعى
KW  - نظریه اجتماعی صدرایی
KW  - سازمان کار
    DO  - 10.22034/marefatefarhangi.2026.5003812
    AB  - مسئله نسبت میان «ساختار» و «عاملیت» از مباحث بنیادین و مناقشه‌برانگیز در نظریه‌های اجتماعی است که به‌طور مستقیم بر کیفیت تحلیل پدیده‌هایی مانند سازمان‌های کار تأثیر می‌گذارد. این مناقشه برخاسته از فلسفه است و در سایر علوم انسانی، از جمله جامعه‌شناسی اثر گذاشته است. نظریه‌های موجود، از عاملیت‌محور تا ساختارگرا و رویکردهای تلفیقی، نتوانسته‌اند به‌طور رضایت‌بخشی از دوگانه‌انگاری فراتر روند. این مقاله با اتکا به روش تحقیق تحلیلی-تکوینی و با بازخوانی انتقادی متون کلاسیک، معاصر و اندیشه اسلامی، چارچوب مفهومی جدیدی با عنوان «نظریه مراتب ساختار و مراتب عاملیت» ارائه می‌دهد. نوآوری اصلی این نظریه، تفکیک «انواع ساختار» (موسع/مضیق، شدید/لطیف) و «انواع عاملیت» (بر اساس مفاهیم حکمت متعالیه ملاصدرا) و نیز معرفی «عوامل رابط» (جایگاه فرد، امر جامع و سازندگان ساختار) است. این چارچوب، امکان تحلیل پویا و مراتب‌مند از تعامل ساختار و عاملیت را فراهم می‌سازد. بدین ترتیب در مطالعه‌ای میان رشته‌ای، مفاهیم فلسفه صدرایی را در جامعه‌شناسی جریان داده است. کاربست این نظریه در تحلیل سازمان جهاد سازندگی نشان می‌دهد که چگونه ترکیب خاصی از یک ساختار لطیف و موسع با عاملیت‌های دارای قوت و سعه وجودی بالا، در پرتو عوامل رابطی مانند آرمان سازندگی، به خلق یک نهاد انقلابی کارآمد منجر شده است.
    UR  - https://marefatefarhangi.nashriyat.ir/node/5003812
    L1  -     ER  -