مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فرهنگی اجتماعی 2008-8582 17 2 2026 05 05 کنشگران خط‌مشی در پرتو آیات قرآن کریم: تحلیل نقش‌ها، مسئولیت‌ها و الگوهای رفتاری 5003532 10.22034/marefatefarhangi.2026.5003532 FA امیرحسین شاددل 0009-0008-6348-8951 Journal Article 2025 12 07 This study aims to identify and analyze Qur’anic teachings related to the component of “policy actors”. Employing a themati-research approach in Holy Qur’an, the study seeks to address an existing gap in the public policy literature concerning the epistemological foundations of policy actors, as illuminated by Qur’anic verses. The findings indicate that the Qur’an presents a dynamic, multi-layered, and multidimensional understanding of policy actors, in which actors are regarded as volitional agents possessing varying degrees of understanding, intention, will, moral legitimacy, and capacity for influence. From this perspective, policy actors are not limited to formal or institutional agents; rather, they encompass a broad spectrum of participants, including supporters, reformers, elites, opponents, hypocrites, and covert actors, whose roles are fluid and context-dependent. Furthermore, criteria such as existential disposition, commitment to values, alignment between discourse and action, resistance to influence and infiltration, interpretive authority, and the role of soft factors such as patience and trust in God are emphasized as key dimensions in evaluating policy agency. The results suggest that Qur’anic verses, by foregrounding the ethical, epistemological, and normative dimensions of agency, offer a stronger explanatory capacity for analyzing policy dysfunctions, deviations, and failures than many prevailing theoretical approaches in public policy studies. Overall, by advancing an Iranian–Islamic perspective, this study contributes to the theoretical enrichment of the public policy literature and supports the development of alternative analytical frameworks for the study of policy actors. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل آموزه‌های قرآنی مرتبط با مولفه «کنشگران خط‌مشی» انجام شده است. مطالعه حاضر، با بهره‌گیری از روش تحقیق موضوعی در قرآن کریم، تلاش می‌کند تا در پرتو آیات قرآن کریم، خلأ موجود در ادبیات خط‌مشی‌گذاری را در زمینه تبیین پشتوانه‌های معرفتی کنشگران خط‌مشی پوشش دهد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که قرآن کریم، فهمی پویا، چندلایه و چندسویه از کنشگران خط‌مشی ارائه می‌دهد که در آن، کنشگران افرادی مختار با مراتب متفاوتی از فهم، نیت، اراده، مشروعیت اخلاقی و ظرفیت اثرگذاری تلقی می‌شوند. بر اساس این رویکرد، کنشگران نه‌تنها شامل بازیگران رسمی، بلکه طیفی گسترده از حامیان، مصلحان، نخبگان، مخالفان، منافقان و کنشگران پنهان را در بر می‌گیرند و نقش‌های آنان، ماهیتی سیال و زمینه‌مند دارد. همچنین، معیارهایی مانند شاکله وجودی، میزان تعهد به ارزش‌ها، هم‌راستایی گفتار و رفتار، قابلیت مقاومت در برابر نفوذ، مرجعیت تبیینی و نقش عوامل نرم همچون صبر و توکل، در ارزشیابی کنشگری خط‌مشی اهمیت می‌یابند. در مجموع، این پژوهش با ارائه دیدگاهی ایرانی-اسلامی می‌تواند، به غنای نظری ادبیات خط‌مشی‌گذاری عمومی و توسعه رهیافت‌های تحلیلی جایگزین در مطالعه کنشگران خط‌مشی کمک کند.