TY  - JOUR
ID  - 5003531
TI  - بررسی زمینه‌های اقتصادی و سیاسی انحرافات اجتماعی نخبگان (با تأکید بر نظریه علامه مصباح)
JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
JA  - 13
LA  - fa
SN  - 2008-8582
AU  - , 
AD  - 
Y1  - 2027
PY  - 2027
VL  - 18
IS  - 1
SP  - 
EP  - 
KW  - قدرت
KW  - ثروت
KW  - کجروی نخبگان
KW  - جامعه‌شناسی تضاد
KW  - گفتمان مسلط
KW  - متون اسلامی
KW  - کنترل اجتماعی
KW  - نظریه انتقادی
DO  - 10.22034/marefatefarhangi.2026.5003531
AB  - مقاله با رویکردی بین‌رشته‌ای به بررسی رابطه قدرت و ثروت با پدیده کجروی اجتماعی نخبگان می‌پردازد و با نقد تمرکز سنتی جرم‌شناسی بر انحرافات محرومان، «کجروی توانمندان» را به عنوان مسئله‌ای محوری مطرح می‌سازد. با استفاده از روش تحلیل محتوای متون اسلامی (قرآن و احادیث) و نیز بازخوانی نظریه‌های کلیدی جامعه‌شناسی تضاد و انتقادی، استدلال می‌شود که قدرتمندان و ثروتمندان نه تنها به دلیل دسترسی بیشتر به ابزارهای کنترل اجتماعی، کمتر «برچسب» کجروی می‌خورند، بلکه به خودی خود، از طریق مکانیزم‌های ساختاری و روان‌شناختی، بسترساز انحرافات گسترده‌تر و پیامددارتری هستند. یافته‌ها نشان می‌دهد که این رابطه از چند مسیر شکل می‌گیرد: ۱) شکل‌دهی به گفتمان‌های مسلط فرهنگی و تعریف هنجارها، ۲) ایجاد و حفظ ساختارهای اقتصادی ناعادلانه (مانند نظام ربوی و سرمایه‌داری سودمحور)، ۳) تقویت حس بی‌نیازی، غرور و «جنون قدرت» در شخصیت توانمندان، و ۴) تصاحب ابزارهای کنترل رسمی. مدل تحلیلی تلفیقی، نشان می‌دهد که چگونه عوامل کلان (ساختاری) و خرد (روان‌شناختی) در تعامل با یکدیگر، الگوی خاصی از کجروی‌ها را در میان صاحبان قدرت و ثروت تولید می‌کنند. این پژوهش بر ضرورت جابجایی کانون توجه کنترل اجتماعی به سمت انحرافات نخبگان و نیز غنای مبانی اسلامی برای تدوین یک نظریه اجتماعی اسلامی در این حوزه تأکید می‌ورزد.
UR  - https://marefatefarhangi.nashriyat.ir/node/5003531
L1  - ER  -