مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فرهنگی اجتماعی 2008-8582 17 3 2026 09 06 انگاره‌های جنسیتی معناساز در تلقی مردان از آموزش زنان در افغانستان (مطالعة موردی مزارشریف) 95 118 5003457 10.22034/marefatefarhangi.2026.5003457 FA زهرا مشفق 0009-0002-9700-0594 منصوره زارعان استادیار خدیجه برزگر دکتری 0000-0002-2885-3254 Journal Article 2025 12 21 The subject of this research is formal women's education in Afghanistan and its issue of gendered notions that create meaning in men's perceptions of formal women's education in Afghanistan. Despite social changes and modernity, women's education in traditional societies like Afghanistan is an important component in studies and research in the field of women and the family for various social, cultural, religious, political, and economic reasons. The research was conducted with a qualitative approach of content analysis and data collection was conducted using semi-structured interviews with men (single and married) aged 20-60 living in Mazar-i-Sharif. Conducting the interviews, more than 310 open codes were obtained. A review of the open codes resulted in 120 primary codes, 16 secondary codes, and finally 4 central codes. "The link between female identity and household skills," "concern for gender-based moral and religious order," "the continuation of male authority in the shadow of female limitation and deprivation," and "the empowerment of educated women amidst threats and admiration" are the central codes of the research. The research findings show that women's education in the discourse of the men studied has a dual and tense nature; meaning that women's education is considered an inevitable necessity and in line with the needs of modern society, and at the same time, it is perceived as threatening the dominant gender order and hegemonic masculinity. موضوع پژوهش حاضر آموزش رسمی زنان در افغانستان و مسئلة آن، انگاره‌های جنسیتی معناساز در تلقی مردان از آموزش رسمی زنان در افغانستان است. با وجود تحولات اجتماعی و مدرنیته، آموزش زنان در جوامع سنتی مانند افغانستان به دلایل مختلف اجتماعی، فرهنگی، دینی، سیاسی و اقتصادی یکی از مؤلفه‌های مهم در مطالعات و پژوهش‌های حوزة زنان و خانواده است. پژوهش با رویکرد کیفی از نوع تحلیل محتوا و با استفاده از مصاحبة نیمه‌ساختاریافته با مردان (مجرد و متأهل) 20ـ60 ساله ساکن مزارشریف گردآوری داده‌ها انجام شده است. پس از پیاده‌سازی مصاحبه‌ها، بیش از 310 کد باز به‌دست آمد، بازنگری در کدهای باز به 120 کد اولیه، 16 کد ثانویه و در نهایت 4 کد محوری منجر شد. «پیوند هویت زنانه با شایستگی‌های خانه‌داری»، «دغدغة نظم اخلاقی و دینی جنسیت‌محور»، «استمرار اقتدار مردانه در سایة محدودیت و محرومیت زنانه» و «توانمندی زنان تحصیل‌کرده در میانة تهدید و تحسین» کدهای محوری پژوهش هستند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که آموزش زنان در گفتمان مردان مورد مطالعه، ماهیتی دوگانه و تنش‌آمیز دارد؛ به این معنا که آموزش زنان به‌مثابة یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر و هم‌راستا با نیازهای جامعة مدرن تلقی می‌شود و هم‌زمان به‌عنوان تهدیدکنندة نظم جنسیتی مسلط و مردانگی هژمونیک ادراک می‌شود. https://marefatefarhangi.nashriyat.ir/sites/marefatefarhangi.nashriyat.ir/files/article-files/5003457-1788604847.pdf