مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فرهنگی اجتماعی 2008-8582 17 3 2026 09 06 انگاره‌های جنسیتی معناساز در تلقی مردان از آموزش زنان در افغانستان (مطالعه موردی مزار شریف) 5003457 10.22034/marefatefarhangi.2026.5003457 FA زهرا مشفق 0009-0002-9700-0594 منصوره زارعان استادیار خدیجه برزگر دکتری 0000-0002-2885-3254 Journal Article 2025 12 21 The subject of the present study is the formal education of women in Afghanistan and the issue of gendered notions that create meaning in men's perception of formal education of women in Afghanistan. Despite social changes and modernity, women's education in traditional societies such as Afghanistan is one of the important components in studies and research in the field of women and family for various social, cultural, religious, political and economic reasons. The research was conducted with a qualitative approach of content analysis and using semi-structured interviews with men (single and married) aged 20 to 50 to collect data. After implementing the interviews, more than 310 open codes were obtained, and a review of the open codes led to 120 primary codes, 16 secondary codes and finally 4 central codes. "The link between female identity and household skills", "Concern for gender-based moral and religious order", "The continuation of male authority in the shadow of female limitations and deprivation", "The empowerment of educated women in the midst of threats and admiration" are the central codes of the research. The research findings show that women's education has a dual and tense nature in the discourse of Afghan men. This means that women's education is seen as an inevitable necessity and in line with the needs of modern society, and at the same time, it is perceived as a threat to the dominant gender order and hegemonic masculinity. موضوع پژوهش حاضر آموزش رسمی زنان در افغانستان و مسأله آن انگاره‌های جنسیتی معناساز در تلقی مردان از آموزش رسمی زنان در افغانستان است. با وجود تحولات اجتماعی و مدرنیته، آموزش زنان در جوامع سنتی مانند افغانستان به دلایل مختلف اجتماعی، فرهنگی، دینی، سیاسی و اقتصادی یکی از مؤلفه‌های مهم در مطالعات و پژوهش‌های حوزه زنان و خانواده است. پژوهش با رویکرد کیفی از نوع تحلیل محتو و با استفاده مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با مردان (مجرد و متأهل) 20 تا 50 ساله گردآوری داده‌ها انجام شده است. پس از پیاده‌سازی مصاحبه‌ها، بیش از 310 کد باز به دست آمد، بازنگری در کدهای باز به 120 کد اولیه، 16 کد ثانویه و در نهایت 4 کد محوری منجر شد. «پیوند هویت زنانه با شایستگی‌های خانه‌داری»، «دغدغه نظم اخلاقی و دینی جنسیت محور»، «استمرار اقتدار مردانه در سایه محدودیت و محرومیت زنانه»، «توانمندی زنان تحصیلکرده در میانه تهدید و تحسین» کدهای محوری پژوهش هستند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که آموزش زنان در گفتمان مردان افغان ماهیتی دوگانه و تنش‌آمیز دارد. به این معنا که آموزش زنان به مثابه یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر و همراستا با نیازهای جامعه مدرن تلقی می‌شود و همزمان به عنوان تهدیدکننده نظم جنسیتی مسلط و مردانگی هژمونیک ادارک می‌شود.