TY - JOUR ID - 5003371 TI - جایگاه مفهوم قدرت و منطق تحول تاریخی در سیاست‌گذاری علوم انسانی اسلامی از خلال نقد و بررسی آرای میشل فوکو* JO - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) JA - 13 LA - fa SN - 2008-8582 AU - Gha’eminik, Mohammad reza AD - دانشیار - علوم اسلامی رضوی Y1 - 2026 PY - 2026 VL - 17 IS - 4 SP - 27 EP - 49 KW - سیاستگذاری علم KW - قدرت KW - تاریخیت KW - حکمت متعالیه KW - علوم انسانی اسلامی DO - 10.22034/marefatefarhangi.2026.5003371 AB - مروری بر آثار منتشره دربارۀ سیاست‌گذاری علوم انسانی، به‌ویژه در جهان غرب نشان می‌دهد که این دست آثار، حداقل بر دو مؤلفۀ تاریخ تحول علم و قدرت (در کنار مؤلفه‌های دیگر) تأکید دارند. هر نظریه‌ای دربارۀ سیاست‌گذاری علوم انسانی، ناگزیر از ارائۀ تحلیلی از منطق تحول تاریخی این علوم است و این تحلیل، خود وابسته به معنایی است که سیاست‌گذار از جایگاه قدرت ارائه می‌دهد. در این مقاله با بهره‌گیری از روش مطالعۀ تطبیقی و با تکیه بر این دو مفهوم در آرای میشل فوکو، نشان داده‌ایم که سیاست‌گذاری در علوم انسانی اسلامی نیز ناگزیر باید به این دو مفهوم توجه داشته باشد. پس از مروری بر این دو مفهوم در آرای فوکو، با تکیه بر نوآوری‌های صدرالمتألهین و متفکرین نوصدرایی معاصر، از جمله علامه طباطبائی، نشان داده‌ایم که می‌توان معنایی از قدرت و منطق تحول تاریخی علوم را در سنت اسلامی بازخوانی کرد تا مبنای سیاست‌گذاری علوم انسانی اسلامی قرار گیرد. نوع متوسط بودن انسان و امکان تحقق انواع اخیر در تاریخ و جامعه، امکان اعتباریات مبتنی‌بر حقیقت و حرکت جوهری نفس و تعریف حکمای مسلمان از قدرت به‌گونه‌ای است که امکان سیاست‌گذاری علوم انسانی اسلامی را بدون گرفتاری در نسبی‌گرایی تاریخی یا منازعات سلطه‌جویانۀ علوم مدرن فراهم می‌آورد. UR - https://marefatefarhangi.nashriyat.ir/node/5003371 L1 - https://marefatefarhangi.nashriyat.ir/sites/marefatefarhangi.nashriyat.ir/files/article-files/5003371-1793511426.pdf ER -