مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) 2026 07 09 طراحی و تولید علوم انسانی اجتماعی براساس سبک تنزیلی قرآن کریم 5003209 10.22034/marefatefarhangi.2026.5003209 FA خدیجه احمدی بیغش استادیار - گروه قرآن و حدیث دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس 0000-0002-7900-7103 Journal Article 2025 12 20 ایجاد تمدن اسلامی نیازمند علوم انسانی اجتماعی است، تا دین در کشاکش تمدن اسلامی با تمدن غرب، ما را در پالایش متافزیک ضد دینی علوم موجود مدد رساند. وجود رویکردهای گاه متضاد و به سرانجام نرسیدن بحث درخصوص لزوم یا امکان اسلامی‌سازی علم مدرن، آینده جهان اسلام را با چالش مواجه خواهد کرد، زیرا انتخاب رویکردی مناسب در نحوه تعامل علوم اجتماعی و دین اسلام، جهت‌دهنده آینده جهان اسلام خواهد بود. پژوهش حاضر درصدد پاسخگویی به این سوال است که تفسیر تنزیلی چه طرحی را در تولید علوم انسانی اجتماعی بر عهده دارد. بررسی توصیفی تحلیلی این مسئله نشان می‌دهد گفتمان‌های گوناگون در تولید علوم انسانی اجتماعی با ارائه اسطورهایی به دنبال ایجاد عینیت اجتماعی جدیدی در جهان اسلام، از طریق نشانه‌ها و بازسازی آرمانی فضای اجتماعی است. اما سبک‌تنریلی مبتنی سیاست‌گذاری‌های قرآن در فرآیند نزول تدریجی‌اش و با رعایت تقدم و تاخر در موضوعات، کشف و استخراج مدل‌های ساده شده تحول علوم‌انسانی‌اسلامی موجود را مقدور خواهد ساخت. سیر نزول نظام‌مند و تحول آفرین قرآن، موضوعات مختلف و متعددی را در فرآیندی منطقی از ایجاد تغییر و یا اصلاح، تا تثبیت و هنجارسازی و نهادینه نمودن موضوعات را طی نموده است.....