مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) 2026 07 23 بازخوانی مناسبات سبک زندگی و پیشرفت از منظر فارابی 5003177 FA میثم آقداغی مربی - مدیریت دولتی پردیس فارابی 0000-0001-7075-6522 عباس ابراهیمی دانشجوی دکتری Journal Article 2025 11 17 This study aims to reexamine the relationship between "lifestyle" and "progress" in the intellectual system of Abu Nasr al-Farabi. Despite the widespread use of the two aforementioned concepts in contemporary humanities literature, most of their interpretations are based on secular anthropological and teleological foundations, and less attention has been paid to the framework of Islamic philosophy and the Muslim jurisprudential tradition. This descriptive-analytical study, based on Farabi's main works, especially Arada Ahl al-Madinah al-Fadilah and Al-Siasa al-Madinah, shows that in Farabi's thought, "happiness" is the ultimate goal of human life and the criterion for measuring the correctness or incorrectness of any individual and collective life model. From his perspective, a virtuous lifestyle is a set of voluntary actions and qualities that lead a person towards happiness, and when these styles lead to cooperation and harmony at the social level, the progress of society is realized. Farabi's typology of non-virtuous cities shows that lifestyles based on pleasure-seeking, wealth-seeking, power-seeking, or merely meeting essential needs hinder society from moving towards perfection and true progress. The findings of the research show that in Farabi's thought, progress is the result of the convergence of moral values, cultural preferences, and everyday actions towards the ultimate goal of happiness. This approach can provide a theoretical basis for rethinking the Islamic-Iranian pattern of progress and explaining the role of lifestyle in it based on the declaration of the second step of the revolution. پژوهش حاضر با هدف بازخوانی نسبت میان «سبک‌زندگی»و«پیشرفت» در منظومه فکری ابونصر فارابی انجام شده است. با وجود گسترش کاربرد این دو مفهوم در ادبیات معاصر علوم انسانی، اغلب برداشت‌ها از آن‌ها مبتنی بر مبانی انسان‌شناختی و غایت‌شناختی سکولار است و کمتر به چارچوب فلسفه اسلامی و سنت حکمی مسلمانان توجه شده است. در این مطالعه با روش توصیفی ـ تحلیلی پس از مرور اجمالی دیدگاه‌های نظری در مورد مفاهیم سبک‌زندگی و پیشرفت، نسبت این دو در اندیشه فارابی با تکیه بر آثار اصلی او، به‌ویژه «آراء اهل المدینه الفاضله» و «السیاسه المدنیه»، بررسی شده است. در اندیشه فارابی «سعادت» غایت نهایی حیات انسانی و معیار سنجش درستی یا نادرستی هر نوع الگوی زیست فردی و جمعی است. از منظر او، سبک‌زندگیِ فضیلت‌محور، مجموعه‌ای از اعمال و ملکات اختیاری است که انسان را به سمت سعادت سوق می‌دهد و هنگامی که این سبک‌ها در سطح اجتماعی به تعاون و هماهنگی منجر شوند، پیشرفت جامعه تحقق می‌یابد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در اندیشه فارابی، پیشرفت نتیجه هم‌گرایی ارزش‌های اخلاقی، ترجیحات فرهنگی و کنش‌های روزمره در جهت غایت سعادت است. این رویکرد می‌تواند مبنایی نظری برای بازاندیشی در الگوی پیشرفت اسلامی ـ ایرانی و تبیین نقش سبک‌زندگی در آن فراهم آورد.