مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فرهنگی اجتماعی 2008-8582 18 1 2027 03 06 چیستی عدالت جنسیتی؛ نگاهی تطبیقی به اندیشه اسلامی و غربی 5002957 10.22034/marefatefarhangi.2026.5002957 FA مهدی شجریان پژوهشکده مطالعات اجتماعی و تمدنی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی 0000-0003-2061-7529 Journal Article 2025 11 24 «عدالت جنسیتی» از مفاهیم چالش‌برانگیز در گفتمان معاصر علوم انسانی است که در تقابل دو دیدگاه اسلامی و غربی، تفاسیر متفاوتی یافته است. ابهام مفهومی در این زمینه، به سردرگمی در سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری منجر شده است. مسئله اصلی این مقاله، تبیین چیستی این مفهوم در هر دو اندیشه و ارائه یک چارچوب مفهومی متمایز بر اساس مبانی اسلامی است. این پژوهش با روش تحلیلی-انتقادی به واکاوی مفهوم عدالت جنسیتی در اندیشه غربی می‌پردازد و سپس آن را از منظر اندیشه اسلامی ارزیابی می‌کند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که دال مرکزی در نگاه غربی، «برابری» مطلق است که در راهبردهایی نظیر به رسمیت شناختن هویت‌های جنسیتی متنوع تجلی می‌یابد. در مقابل، دیدگاه اسلامی با نقد مبانی انسان‌شناختی و هستی‌شناختی رویکرد غربی، بر به رسمیت شناختن تمایزات تکوینی و تشریعی حکیمانه میان زن و مرد استوار است. بر این اساس، این مقاله نشان می‌دهد که درک اسلامی از عدالت جنسیتی، برخلاف رویکرد غربی، به راهبردهایی چون «خانواده‌محوری»، «شایسته‌سالاری در مناصب اجتماعی فارغ از جنسیت» و «تفکیک میان تمایزات جنسیتی معتبر و نامعتبر» منتهی می‌شود و می‌تواند مبنای متفاوتی برای قانون‌گذاری در نظام اسلامی فراهم آورد.