مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فرهنگی اجتماعی 2008-8582 17 4 2026 09 23 چیستی عدالت جنسیتی؛ نگاهی تطبیقی به اندیشة اسلامی و غربی 131 146 5002957 10.22034/marefatefarhangi.2026.5002957 FA مهدی شجریان پژوهشکده مطالعات اجتماعی و تمدنی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی 0000-0003-2061-7529 Journal Article 2025 11 24 The issue of gender justice, as the focal point of confrontation between Islamic thought and feminist paradigms, has been subject to conceptual ambiguities and governance challenges. Aiming to elucidate the nature of gender justice and propose a model distinct from gender equality, this study addresses the following inquiry: Given the foundational differences between Islam and the West, how can an efficient model for the realization of gender justice be delineated? Employing a descriptive-analytical methodology alongside the “layered analysis” model, this study scrutinizes the foundational principles, core concepts, and strategic frameworks. The findings indicate that the primary opposition lies in the transition from Western “theology of descent” and “individualism” to Islamic “wise lordship” and “family-centeredness”. While Western strategies insist on “mechanical parity” and “equality of outcomes”—which lead to the weakening of the family institution—the Islamic model, relying on six macro-strategies including recourse to contemporary ijtihād, “structuring justice,” and “perception management,” defines justice around the axes of “entitlement” and “family expediency”. Furthermore, the study emphasizes that optimal governance necessitates bridging the gap between “actual justice” and “perceived justice” through explanatory and persuasive annexes. مسئلة عدالت جنسیتی به‌عنوان نقطة کانونی تقابل میان اندیشة اسلامی و پارادایم‌های فمینیستی، دستخوش ابهامات مفهومی و چالش‌های حکمرانی شده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین ماهیت عدالت جنسیتی و ارائة مدلی متمایز از برابری جنسیتی، به این پرسش پاسخ می‌دهد که «با توجه به تفاوت‌های مبنایی اسلام و غرب، چگونه می‌توان الگویی کارآمد برای تحقق عدالت جنسیتی ترسیم کرد؟». این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و بهره‌گیری از مدل «تحلیل لایه‌ای»، به واکاوی مبانی، مفاهیم و راهبردها پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که تقابل اصلی در گذار از «الهیات تنزل» و «فردگرایی» غربی به «ربوبیت حکیمانه» و «خانواده‌محوری» اسلامی نهفته است. درحالی‌که راهبردهای غربی بر «تساوی مکانیکی» و «برابری در نتایج» اصرار دارند که منجر به تضعیف نهاد خانواده می‌شود، الگوی اسلامی با اتکا به شش راهبرد کلان از جمله «استمداد از اجتهاد روزآمد»، «ساختارمندسازی عدالت» و «مدیریت ادراک»، عدالت را بر مدار «استحقاق» و «مصلحت خانواده» تعریف می‌کند. همچنین پژوهش تأکید دارد که حکمرانی مطلوب نیازمند ترمیم شکاف میان «عدالت واقعی» و «عدالت ادراکی» از طریق پیوست‌های تبیینی و اقناعی است. https://marefatefarhangi.nashriyat.ir/sites/marefatefarhangi.nashriyat.ir/files/article-files/5002957-1793511482.pdf