TY  - JOUR
ID  - 5002794
TI  - نقش عقلانیت ارتباطی در نسبت‌سنجی دموکراسی و حقوق بشر
JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
JA  - 13
LA  - fa
SN  - 2008-8582
AU  - Abdi, Yasin
AD  - 
AU  - Sharifi, Arkan
AD  - 
AU  - Abdollahi, Javanmir 
AD  - 
Y1  - 2026
PY  - 2026
VL  - 17
IS  - 1
SP  - 29
EP  - 50
KW  - قاعدة گفتمان عقلانیت
KW  - مردم‌سالاری
KW  - حقوق بشر
KW  - عقلانیت ارتباطی
KW  - هابرماس
DO  - 10.22034/marefatefarhangi.2025.5002794
AB  - در عصر حاضر «مردم‌سالاری» (دموکراسی) و «حقوق بشر» دو مؤلفة بنیادین سیاست نوین به‌شمار می‌آیند، اما نسبت میان آنها غالباً با تنش و تعارض همراه است. مردم‌سالاری به‌مثابة حاکمیت ارادة اکثریت از طریق انتخابات و همه‌پرسی، امکان تعیین سرنوشت را برای مردم فراهم می‌سازد، اما درعین‌حال خطر نقض حقوق اقلیت‌های قومی، مذهبی یا ایدئولوژیک را نیز در پی دارد. در مقابل، حقوق بشر با تکیه بر اصول جهان‌شمولی همچون حق حیات، برابری و کرامت انسانی، در برابر سلطة اکثریت ایستادگی می‌کند و هیچ اقتداری را مجاز به تجاوز بر این حقوق نمی‌داند. این تعارض پرسش‌های اساسی را در فلسفة سیاسی معاصر پدید آورده است که پاسخ‌های سنتی به آنها ناکافی بوده و فاقد ظرفیت هم‌گرایی واقعی‌اند. پژوهش حاضر با الهام از نظریة «کنش ارتباطی» یورگن هابرماس، «عقلانیت ارتباطی» را به‌عنوان راه‌حل دیالکتیکی این تعارض پیشنهاد می‌دهد. این رویکرد با تأکید بر گفت‌وگوی عقلانی و مشورتی، مردم‌سالاری را از تصمیم‌گیری‌های ابزاری رها ساخته، حقوق بشر را در فرایندهای مشارکتی و تفاهمی جای می‌دهد. با بهره‌گیری از روش توصیفی ـ تحلیلی و منابع کتابخانه‌ای، نشان داده می‌شود که عقلانیت ارتباطی می‌تواند زمینه‌ساز هم‌گرایی پایدار میان مردم‌سالاری و حقوق بشر گردد و بستری برای سیاست‌گذاری‌های اخلاق‌محور و فراگیر فراهم آورد.
UR  - https://marefatefarhangi.nashriyat.ir/node/5002794
L1  - https://marefatefarhangi.nashriyat.ir/sites/marefatefarhangi.nashriyat.ir/files/article-files/5002794-1781503682.pdf
ER  -