TY  - JOUR
ID  - 5002682
TI  - تشابهات و تمایزات فقه فردی و فقه اجتماعی با تأکید بر نتایج و آثار
JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
JA  - 13
LA  - fa
SN  - 2008-8582
AU  - Jamal, Nabavi
AD  - 
Y1  - 2026
PY  - 2026
VL  - 17
IS  - 1
SP  - 51
EP  - 69
KW  - فقه ‌فردی
KW  - فقه‌ اجتماعی
KW  - نتایج و آثار فقه ‌فردی
KW  - نتایج و آثار فقه‌ اجتماعی
KW  - رویکرد اجتماعی به فقه
DO  - 10.22034/marefatefarhangi.2025.5002682
AB  - فقه ‌فردی رویکرد غالب در استنباط‌های فقیهان بوده است. فقه ‌اجتماعی رویکردی نوین در فقه‌پژوهی است که تحول ویژه‌ای در فتاوای فقهی پدید می‌آورد. در این پژوهش فقه ‌اجتماعی رویکردی فقهی دانسته شد که در آن فقیه در استنباط خود به پیامدهای اجتماعی فتوا و اقتضائات جامعه توجه دارد؛ درحالی‌که در فقه‌ فردی چنین توجهی وجود ندارد. پژوهش حاضر بر اساس تعریف فوق و پس از ارزیابی نظرات مختلف، با استفاده از شیوۀ تحلیلی ـ تطبیقی و با رویکرد انتقادی در بحث تشابهات و تمایزات فقه فردی و اجتماعی در نتایج و آثار، به این نتایج دست یافت: فقه ‌فردی و اجتماعی در ارائۀ روشمند احکام شرعی مبتنی‌بر منابع فقه، توجه به فرد و جامعه، پرداختن به احکام رفتاری و ارائۀ احکام وضعی و تکلیفی شباهت دارند. تمایز این دو رویکرد فقهی عبارت است از: تشخیص‌دهندۀ موضوع احکام در فقه ‌فردی خود مکلف است، ولی در فقه ‌اجتماعی، جامعه است. احکام حکومتی یکی از خروجی‌های مختص فقه ‌اجتماعی است. غایت فقه‌ فردی کسب رضایت الهی و سعادت اخروی است، ولی در فقه‌ اجتماعی به اقامۀ دین در جامعه نیز توجه می‌شود. در فقه ‌اجتماعی علاوه بر احکام رفتاری به احکام راهبردی (نظیر سیاست‌گذاری‌های کلان) و احکام ساختاری (نظیر تبیین ساختار مطلوب سیاسی و اقتصادی) توجه می‌شود.
UR  - https://marefatefarhangi.nashriyat.ir/node/5002682
L1  - https://marefatefarhangi.nashriyat.ir/sites/marefatefarhangi.nashriyat.ir/files/article-files/5002682-1781503743.pdf
ER  -