مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) 2026 07 23 ترجمه و مخاطرات باوری و فرهنگی (اصلاحیه جدید) 5002525 FA اسماعیل علی خانی استادیار - مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران 0000-0002-3753-9339 Journal Article 2025 08 26 The most important issue in any society and intellectual school — especially in monotheistic societies — is its beliefs and cultural matters. Each of these two areas is based on cognitive and non-cognitive causes and factors, including philosophical arguments as well as psychological, social, and cultural backgrounds. This article addresses one of the critical threats to doctrinal beliefs and the culture derived from them: the translation. The aim of this article has been to highlight the fact that certain issues, which often do not attract much attention from individuals and policymakers, provide a highly suitable ground for endangering the beliefs and culture of a religious society. Undoubtedly, given that translation is a normative activity carried out through thought rather than military force — and therefore has a long-term impact — it plays a significant role as a non-cognitive factor in transferring foreign cultures into the target society and transforming its culture. Using a descriptive-analytical method, this article examines how the translation of foreign texts affects the beliefs and culture of theists, as well as the facilitating factors of such effects, such as the world of communications, globalization. In the end, it presents various examples of how translation has contributed to the distortion of religious beliefs in Jewish, Christian, and Islamic societies. مهم‌ترین موضوع یک جامعه و مکتب، به‌ویژه جوامع توحیدی، باورها و مسائل فرهنگی آن است. هر یک از این دوموضوع، مبتنی بر علل و عوامل معرفتی و غیرمعرفتی یا براهین فلسفی و عوامل و زمینه‌های روان‌شناختی، اجتماعی و فرهنگی است. این نوشتار به یکی از عوامل مخاطره‌آمیز باورهای عقیدتی و فرهنگ برآمده از آن، یعنی ترجمه پرداخته است. این متن با هدف برجسته کردن مسائلی که اغلب نادیده گرفته می‌شوند و می‌توانند به طور جدی باورها و فرهنگ یک جامعةدینی را دچار مخاطره سازند، نوشته شده است. بدون شک، ترجمه یک فعالیت هنجاری است که از طریق اندیشه و نه قدرت نظامی صورت می‌گیرد و به همین دلیل، تأثیر آن در یک روند طولانی‌مدت آشکار می‌شود و به عنوان یک عامل غیرمعرفتی، سهم مهمی در انتقال فرهنگ‌های بیگانه به درون جامعة مقصد و دگرگون‌کردن باورها و فرهنگ آن دارد. این نوشتار با روش توصیفی _‌ تحلیلی به چگونگی اثر ترجمة متون بیگانه بر باورها و فرهنگ خداباوران و عوامل بسترساز این اثرات، نظیر دنیای ارتباطات و جهانی‌سازی پرداخته است و در پایان، شواهد مختلفی را از سهم ترجمه در وارونه‌سازی این باورها در جوامع خداباور یهودی، مسیحی و اسلامی ارائه کرده است.