TY  - JOUR
    ID  - 5002100
    TI  - تحلیل گفتمان تجدد در افغانستان: از تکوین هژمونی تا فروپاشی پارادایم
    JO  - مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)
    JA  - 13
    LA  - fa
    SN  - 2008-8582
        AU  - Fasihi, Amanollah
      AD  - دکتری - تهران
        Y1  - 2025
    PY  - 2025
    VL  - 16
    IS  - 4
    SP  - 115
    EP  - 137
  KW  - گفتمان
KW  - تجددخواهی
KW  - افغانستان
KW  - قومیت و هژمونی
KW  - طرد گفتمانی
KW  - ناهمخوانی فرهنگی
KW  - گذار به مدرنیته
    DO  - 10.22034/marefatefarhangi.2025.5002100
    AB  - این مقاله به تحلیل چگونگی تکوین، گسترش و افول گفتمان تجددخواهی در افغانستان از اوایل قرن بیستم تا دهۀ ۱۳۵۰ می‌پردازد. این پژوهش با بهره‌گیری از چارچوب نظری ترکیبی شامل تحلیل گفتمان، برنامه‌های پژوهشی، انقلاب‌های علمی و تحلیل هژمونیک، به بررسی دلایل ناکامی این پروژه در ایجاد یک نظم ملی ارگانیک می‌پردازد. گفتمان تجدد که در صورت‌های مختلفی از مشروطه‌خواهی تا ناسیونالیسم قومی و حاکمیت قانون ظاهر شد و از طریق کارگزارانی چون نهادهای حاکمیتی، رسانه‌ها و احزاب سیاسی برای نهادینه‌سازی خود تلاش کرد، نهایتاً با طرد و فروپاشی مواجه شد. این مقاله استدلال می‌کند که این ناکامی ریشه در مشکلات ساختاری و ضعف عاملیت داشت که عبارت‌اند از: ناترازی فرهنگی ـ اجتماعی و سطحی‌نگری در اجرای اصلاحات، ماهیت وارداتی و دستوری بودن آن، وابستگی نخبگان و ضعف عاملیت و عملکرد آنان، فقدان زیرساخت‌های اقتصادی و فنی، عجز از ایجاد یک پیوند گفتمانی میان دیانت و الزامات دنیای جدید و نوآوری بشری و مصادرۀ ابزاری آن توسط پروژة هژمونیک قومی مسلط. یافته‌ها نشان می‌دهد که گفتمان تجدد در برابر ضدگفتمان منسجم دینی و پارادایم‌های رقیب (چپ و اسلام‌گرا) که در مفصل‌بندی نارضایتی‌ها موفق‌تر بودند، نتوانست یک زنجیرۀ هم‌ارزی ملی ایجاد کند و این امر نهایتاً به فروپاشی پارادایمی آن انجامید.
    UR  - https://marefatefarhangi.nashriyat.ir/node/5002100
    L1  - https://marefatefarhangi.nashriyat.ir/sites/marefatefarhangi.nashriyat.ir/files/article-files/5002100-1769426105.pdf
    ER  -