مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فرهنگی اجتماعی 2008-8582 17 3 2026 09 06 فرهنگ و تعدیل نابرابری اجتماعی 5001125 10.22034/marefatefarhangi.2025.5001125 FA صادق گلستانی استادیار - گروه جامعه‌شناسی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی 0009-0000-3087-5404 سیدحسین شرف الدین استاد - گروه جامعه‌شناسی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0000-0002-2490-0009 Journal Article 2024 12 14 Some consequences of inequality in natural and unnatural levels make it necessary to adjust and control some of its dimensions. Various methods for this issue have been proposed by social researchers, of which cultural adjustment is one of the most important. This research has tried to investigate the role of culture in reducing and controlling inequality by relying on the system of revelations that is followed in the thematic interpretation approach and to answer the question of how to bring inequality adjustment through the path of cultural changes. The findings of this research indicate that, from the perspective of the Holy Quran, there is a meaningful relationship between culture and inequality, and a large part of inequality and its consequences are from the path of culture; Therefore, its adjustment can also be accessed from this path From the perspective of the Holy Qur'an, changing the criteria of social dignity from sensory categories to rational affairs, which is possible in the shadow of elements such as negation of luxurious demonstrations and honoring the lower class and a non-valuable view of material symbols of dignity, can be reached. نابرابری اجتماعی پیامدهای مختلفی در سطوح فردی و اجتماعی دارد. وجود برخی پیامدها در سطوح غیرعادی و غیرمنتظره، ضرورت تعدیل و کنترل آن را مسجل می‌سازد. شیوه‌های مختلفی برای تحقق این منظور توسط پژوهشگران و کارگزاران اجتماعی پیشنهاد شده است که تعدیل و کنترل فرهنگی، مهم‌ترین آنهاست. این نوشتار سعی دارد تا با ارجاع به منظومة آیات الهی که با روش تفسیر موضوعی شناسایی شده، نقش فرهنگ را در کاهش و تعدیل نابرابری توضیح دهد و به این سؤال که چگونه می‌توان از مسیر تغییرات فرهنگی، نابرابری را تعدیل کرد، پاسخ گوید. یافته‌های این مطالعه حکایت از آن دارد که از منظر قرآن کریم رابطة معنی‌داری میان وضعیت فرهنگی جامعه و نابرابری‌های اجتماعی وجود دارد و بخش قابل‌توجهی از این نابرابری‌ها ریشه در فرهنگ دارد و قاعدتاً تعدیل آن نیز جز از طریق اصلاح فرهنگ ممکن نیست. برای نمونه، تغییر ملاک منزلت اجتماعی از التفات صرف به مقولات مادی و محسوس به ارزش‌ها و داشته‌های معنوی و عقلانی که به نفی اصالت‌دهی به مادیات، چشم‌و‌هم‌چشمی، جلوه‌نمایی‌های متظاهرانه، تفاخر و تکاثر، بی‌اعتنایی به خواسته‌ها و انتظارات اقشار فرودست و... منتهی می‌شود، می‌توان به بخشی از این آرمان وصول یافت.