مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فرهنگی اجتماعی 2008-8582 15 2 2024 03 20 تطورات اندیشه اجتماعی حوزه علمیه قم در یکصد سال اخیر 7 28 5000581 10.22034/marefatefarhangi.2024.5000581 FA نصراله آقاجانی دانشیار - گروه علوم اجتماعی دانشگاه باقرالعلوم (ع) 0009-0008-6662-7726 Journal Article 2024 03 02 The social thought of Islamic thinkers in the Qom seminary is deeply rooted in the history of jurisprudential, theological, ruling and moral thought, but has had significant developments and growth in the last century. It is highly important to study this topic and show the capacity and originality of religious thought in the field of social thoughts. Considering the social aspects, this research aims to identify the most important axes of development of the social thought of the Qom seminary in the last century. It investigates this subject in three axes of thematic, methodological and applied developments. The wide scope of social issues, the diversity and evolution in approaches (including jurisprudence, philosophy, theology, ethics, and comparative and critical approaches), as well as the emphasis on the two elements of time and place have caused the expansion of contemporary social thoughts. Besides, the mutual interaction of the theoretical and practical fields of social thought is the third axis that shows the development of the social thought of the Qom seminary thinkers in the last century. اندیشه‌ی اجتماعى متفکرین اسلامى در حوزه‌ی علمیه‌ی قم، هرچند ریشه‌اى تاریخى در عمق اندیشه‌ی فقهی، کلامی، حکمى و اخلاقى آن دارد، در صدساله‌ی اخیر داراى تطورات و رشد قابل توجهى بوده است. بررسى این موضوع اهمیت بسزایى دارد و می‌تواند ظرفیت و اصالت اندیشه‌ی دینى در حوزه‌ی تفکر اجتماعى را نشان دهد. این تحقیق با توجه به زمینه‌هاى اجتماعى درصدد بازشناسى مهم‌ترین محورهاى تطور اندیشه‌ی اجتماعى حوزه‌ی علمیه‌ی قم در سده‌ی اخیر بوده و آن را در سه محور تطور موضوعی، روشى و کاربردى دنبال کرده است. گستردگى موضوعات اجتماعی، تنوع و تطور رویکردی، اعم از فقهی، فلسفی، کلامی، اخلاقى و رویکرد تطبیقى و انتقادی، و نیز تأکید بر دو عنصر زمان و مکان، سبب گسترش اندیشه‌هاى اجتماعى معاصر شده است. همچنین تعامل دوسویه‌ی حوزه‌ی نظرى اندیشه‌ی اجتماعى با ساحت عملى آن، محور سومى است که نشان‌دهنده‌ی تطور اندیشه‌ی اجتماعى متفکرین حوزه‌ی قم در قرن اخیر است. https://marefatefarhangi.nashriyat.ir/sites/marefatefarhangi.nashriyat.ir/files/article-files/5000581-1715595303.pdf