مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فرهنگی اجتماعی 2008-8582 11 4 2020 11 15 ایدئالیسم و نقش آن در تکوین نظریه‌ی تکامل اجتماعی ماکس وبر 103 120 441 FA سیدحسین شرف الدین استاد - گروه جامعه‌شناسی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0000-0002-2490-0009 حسین اسدی دانشجوی دکتری - جامعه شناسی فرهنگی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) 0000-0002-1558-3937 Journal Article 2020 05 04 The changes and transformations of human societies are an obvious fact that has long been considered by social thinkers. Using the dynamic approach, so far three models of evolution, distance and degeneration have been proposed regarding the trend of changes in societies. The model of evolution claims that all or main parts of a society grow and develop over time through stages. The present paper seeks to answer the question: what role did Max Weber's idealistic position play in the development of his theory of social evolution? The method used in this study is documentative in terms of data collection, and descriptive, analytical and inferential in terms of analysis. Findings show that the idea of subjectivism (idealism) has played three roles in the development of Weber's theory of social evolution: First, social evolution as a continuous process of evolution of social formations provides a context in which both human beings and social forms achieve some degrees of progress and advancement; Second, among many factors influencing social development, the role of beliefs and values as immaterial factors is more prominent than the other factors; Third, human affairs, like natural affairs, are subject to the principle of causality. However, according to Weber, causality in human affairs is a matter of probability. تغییرات و تحولات جوامع انسانی، واقعیت آشکاری است که از دیرباز مورد توجه اندیشمندان اجتماعی بوده است. در خصوص روند و خط سیر تغییرات جوامع با رویکرد پویاشناسانه، تاکنون سه الگوی تکاملی، دوری و انحطاطی مطرح شده است. الگوی تکاملی مدعی است که همه یا بخش های بنیادین یک جامعه در گذر زمان، طی گذار از مراحلی رشد و ترقی می کند. نوشتار حاضر درصدد پاسخ به این سؤال است که موضع ایدئالیستی ماکس وبر، چه نقشی در تکوین نظریه‌ی تکامل اجتماعی وی داشته است؟ روش این مطالعه در مقام گردآوری اطلاعات، اسنادی، و در مقام تجزیه و پردازش، توصیفی، تحلیلی و استنباطی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که ایده‌ی ذهن گرایی (ایدئالیسم) سه نقش در تکوین نظریه‌ی تکامل اجتماعی وبر داشته است: اول، تکامل اجتماعی به مثابه‌ی فرایندی به هم پیوسته از صیرورت و تطور صورت بندی های اجتماعی، بستری فراهم می سازد که در آن، هم انسان ها و هم صورت های اجتماعی به درجاتی از پیشرفت و ترقی دست می یابند؛ دوم، از میان عوامل متعدد تأثیرگذار بر تکامل اجتماعی، نقش باورها و ارزش ها به عنوان عوامل غیرمادی، برجسته تر از سایر عوامل است؛ سوم، امور انسانی نیز همانند امور طبیعی، مشمول اصل علیت اند. بااین حال به تفسیر وبر، علیت در امور انسانی امری احتمالی است. https://marefatefarhangi.nashriyat.ir/sites/marefatefarhangi.nashriyat.ir/files/article-files/6_33.pdf