مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فرهنگی اجتماعی 2008-8582 7 2 2016 05 04 تبیین جامعه شناختی خلافت از منظر ابن خلدون با رویکردی انتقادی 65 86 262 FA حمید پارسانیا دانشیار - دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران ابراهیم عباسپور دکتری - جامعه شناسی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره 1234567890000000 Journal Article 2015 08 24 In Islamic world, the system of caliphate has entered Muslims’ socio-political life with a sacred divine hue. In order to escape the difficulties which encounter the society caused by this system Sunni scholars have refer to fiqh and theology in order to justify this system. But the fiqhi-theological justification is not sufficient per se, and the stability and continuity of this system needs sociological explanation, for without analyzing its theoretical dimensions, it will become groundless. Hence, the social pathology of this system can explain how this system survives. Therefore, Ibn-Khaldun makes use of the capacity of Asharite fiqh and theology and gives a sociological explanation of the system of caliphate basing his view on the theory of fanaticism. This paper investigates the way Ibn-Khaldun explains caliphate system and the sociological view about the existing capacities in the Islamic communities. Then, concentrating on the concept of ‘fanaticism and the approach of acceptability in Ibn-Khaldun’s thought which is based on fanaticism and splendor, the paper criticizes the friction of his fundamentals with the category of legitimacy. در دنیای اسلام، نظام خلافت با استفاده از صبغه الهی و قدسی در عرصه سیاسی- اجتماعی مسلمانان وارد شد. علمای اهل سنت برای رهایی از تنگناهای موجود در جامعه در ذیل این نظام، از ظرفیت فقه و کلام استفاده کرده، این نظام را توجیه کردند. ولی توجیه فقهی کلامی، به تنهایی کافی نیست، بلکه تداوم و استمرار این نظام نیازمند تبیین جامعه شناختی است؛ چراکه اگر ابعاد تئوریک آن بازکاوی نشود، باید بساط آن برچیده شود. ازاین رو، آسیب شناسی اجتماعی این نظام می تواند چگونگی استمرار آن را تبیین کند. لذا ابن خلدون از ظرفیت های فقه و کلام اشعری استفاده می کند و نظام خلافت را بر مدار نظریة عصبیت به لحاظ جامعه شناختی تبیین می کند. این مقاله، چگونگی تبیین ابن خلدون از نظام خلافت و ظرفیت های موجود در جوامع اسلامی را از منظر جامعه شناختی بررسی می کند و با تمرکز به مفهوم «عصبیت» و رویکرد مقبولیت در اندیشه ابن خلدون، که مبتنی بر عصبیت و شوکت است، اصطکاک مبنایی او با مقوله مشروعیت را به نقد کشیده  است. https://marefatefarhangi.nashriyat.ir/sites/marefatefarhangi.nashriyat.ir/files/article-files/4_4.pdf