مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) معرفت فرهنگی اجتماعی 2008-8582 15 3 2024 11 04 مقایسه رویکرد روش‌شناختی فردگرایی در نظریه «مبادله اجتماعی» جورج هومنز با رویکرد «فردگرایی» استاد مصباح یزدی 27 44 2020597 10.22034/marefatefarhangi.2024.2020597 FA مهدی یزدانی کارشناس ارشد - دانشگاه تهران 0009000912216445 حمید پارسانیا دانشیار - دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران Journal Article 2023 03 03 Homans’s theory of "social exchange", which is based on the approach of "individualism" and specifically, behaviorism and Psychologism, is influenced by Skinner's "behaviorism". This theory has a natural, secular and worldly approach in its ontological, epistemological and anthropological foundations. By presenting a divine approach to man and the world, Professor Misbah considers two dimensions ( material and spiritual) for man and argues that man is able to make a rational choice between the hereafter and material life. In the area of epistemology, due to his belief in the two areas of theoretical and practical reason, he believes in the origin, resurrection and the afterlife. The theory of "social exchange" is challenged in giving meaning to the world and its purpose and in answering the question of sacrifice in society. The material and instrumental reason that the theory uses in its foundations is unable to tackle these issues. From the point of view of Professor Misbah, the issue of sacrifice in society has a serious meaning. In addition, considering the two fields of theoretical and practical reason, he has reviewed and resolved the rational problems of the world and its purposefulness. از دیرباز تا کنون دو روش عمده در تحلیل مسائل علوم اجتماعی وجود داشته است: برخی گرایش به تحلیل‌های خرد و برخی گرایش به تحلیل‌های کلان دارند. نظریه «مبادله اجتماعی» هومنز متأثر از دیدگاه خرد، مبنای تحلیل خود را رویکرد «فردگرایی» و به طور خاص، رفتارگرایی و روان‌شناسی‌گرایی قرار داده و متأثر از «رفتارگرایی» اسکینر است. یکی از عوامل مؤثر بر رویکرد فردگرایی در نظریه «مبادله اجتماعی» انتخاب عقلانی است. این نظریه در مبانی هستی‌شناسی، معرفت‌شناسی و انسان‌شناسی خود، رویکردی طبیعی، سکولار و این‌جهانی دارد. استاد مصباح با سعی در ارائه رویکردی الهی از انسان و جهان، برای انسان دو بعد مادی و معنوی در نظر می‌گیرد و انسان را در تعارض میان آن دو، قادر به انتخاب عقلانی بین حیات اخروی و حیات مادی می‌داند. در سطح معرفت‌شناسی نیز به سبب اعتقاد به دو ساحت عقل نظری و عملی، معتقد به مبدأ و معاد و حیات اخروی است. چالشی که در مبادی نظریه «مبادله اجتماعی» وجود دارد، معنابخشی به جهان و غایتمندی آن و پاسخ به مسئله ایثار و فداکاری در جامعه است. عقل مادی و ابزاری که نظریه مزبور در مبادی خود از آن بهره می‌برد، از پاسخگویی به این مسائل ناتوان است. در رویکرد اجتماعی استاد مصباح، مسئله ایثار و فداکاری در اجتماع معنایی جدی دارد. همچنین جهان و مسئله غایتمندی آن از مسائلی است که ایشان با توجه ‌به دو ساحت عقل نظری و عملی، مشکلات عقل را در این زمینه نقد و مرتفع نموده‌ است. https://marefatefarhangi.nashriyat.ir/sites/marefatefarhangi.nashriyat.ir/files/article-files/2020597-1730967878.pdf